<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="N70n0037">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Chinese Translation of the Pāḷi Tipiṭaka (Yuan Heng Temple Edition), Electronic version, No. 37 攝阿毘達磨義論</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">漢譯南傳大藏經（元亨寺版）數位版, No. 37 攝阿毘達磨義論</title>
			<author>阿那律陀著　悟醒譯</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>NanChuan</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">N</idno>.<idno type="vol">70</idno>.<idno type="no">37</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Chinese Translation of the Pāḷi Tipiṭaka (Yuan Heng Temple Edition)</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">漢譯南傳大藏經（元亨寺版）</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">攝阿毘達磨義論</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, Text as provided by Ven. Zhiguang, Text as provided by Ven. Xiangyin</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，智光法師提供，祥因法師提供</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>新式標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【南傳】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-12-23">
			<name>Ray Chou 周邦信</name>Created initial TEI XML P5a version with bm2p5a.py
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0107a" n="0107a"/>
<lb ed="N" n="0107a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">一　攝心分別</cb:mulu><head><ref cRef="PTS.Abhi-s.1"/>攝阿毘達磨義論（Abhidhammatha-saṅgaha）</head>
<lb ed="N" n="0107a02"/>
<lb ed="N" n="0107a03"/><lg xml:id="lgN70p0107a0301"><l>歸命彼世尊</l><l>應供等覺者</l></lg>
<lb ed="N" n="0107a04"/><p cb:type="head1" xml:id="pN70p0107a0401">一　攝心分別</p>
<lb ed="N" n="0107a05"/>
<lb ed="N" n="0107a06"/><p xml:id="pN70p0107a0601">一</p><lg xml:id="lgN70p0107a0601"><l>無比之等正覺者，正法及無上之衆。</l></lg>
<lb ed="N" n="0107a07"/>
<lb ed="N" n="0107a08"/><lg type="regular" xml:id="lgN70p0107a0801"><l>歸命敬禮我當說，攝阿毘達磨義論<anchor xml:id="nkr_note_orig_0107001" n="0107001"/>。</l>
<lb ed="N" n="0107a09"/><l>其中阿毘達磨論，於第一義言四種：</l>
<lb ed="N" n="0107a10"/><l>心、心所、色、涅槃攝一切〔盡無餘〕</l></lg>
<lb ed="N" n="0107a11"/><p xml:id="pN70p0107a1101">二</p><p xml:id="pN70p0107a1102" cb:place="inline">其中，先述「心」，是欲界、色界、無色界、出世間之四種。此中，云何
<lb ed="N" n="0107a12"/>欲界：</p>
<lb ed="N" n="0107a13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">一　十二不善心</cb:mulu><head>〔一、十二不善心〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0107002" n="0107002"/></head><p xml:id="pN70p0107a1307" cb:place="inline">（一）喜俱相應無行一〔心〕、（二）〔喜俱惡見相應〕
<lb ed="N" n="0107a14"/>有行一〔心〕、（三）喜俱惡見不相應無行一〔心〕、（四）〔喜俱惡見不相應〕有行一
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0108a" n="0108a"/>
<lb ed="N" n="0108a01"/>〔心〕、（五）捨俱惡見相應無行一〔心〕、（六）〔捨俱惡見相應〕有行一〔心〕、（七）
<lb ed="N" n="0108a02"/>捨俱惡見不相應無行一〔心〕（八）〔捨俱惡見不相應〕有行一〔心〕，此等之八名爲
<lb ed="N" n="0108a03"/>「貪俱心」。</p>
<lb ed="N" n="0108a04"/><p xml:id="pN70p0108a0401">（九）憂俱瞋恚相應無行一〔心〕、（一〇）〔憂俱瞋恚相應〕有行一〔心〕，此
<lb ed="N" n="0108a05"/>等之二名爲「瞋恚相應心」。</p>
<lb ed="N" n="0108a06"/><p xml:id="pN70p0108a0601">（一一）捨俱疑相應一〔心〕、（一二）捨俱掉擧相應一〔心〕，此等之二稱爲「愚
<lb ed="N" n="0108a07"/>癡心」。</p>
<lb ed="N" n="0108a08"/><p xml:id="pN70p0108a0801">三</p><lg type="regular" xml:id="lgN70p0108a0801"><l>貪根有八種，瞋根有二種，</l>
<lb ed="N" n="0108a09"/><l>癡根有二種，爲十二不善。</l></lg>
<lb ed="N" n="0108a10"/><p xml:id="pN70p0108a1001"><ref cRef="PTS.Abhi-s.2"/>四</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">二　十八無因心</cb:mulu><head>〔二、十八無因心〕</head><p xml:id="pN70p0108a1008" cb:place="inline">（一三）有捨俱眼識<anchor xml:id="nkr_note_orig_0108003" n="0108003"/>。同樣有〔捨俱〕（一四）
<lb ed="N" n="0108a11"/>耳識、（一五）鼻識、（一六）舌識。（一七）有苦俱身識。（一八）有捨俱領受心。
<lb ed="N" n="0108a12"/>（一九）有捨俱推度心。以上此等之七名爲「不善異熟心」。</p>
<lb ed="N" n="0108a13"/><p xml:id="pN70p0108a1301">（二〇）有捨俱眼識<anchor xml:id="nkr_note_orig_0108004" n="0108004"/>。同樣有〔捨俱〕（二一）耳識、（二二）鼻識、（二三）
<lb ed="N" n="0108a14"/>舌識。（二四）有樂俱身識。（二五）有捨俱領受心。（二六）有喜俱推度心。（二七）
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0109a" n="0109a"/>
<lb ed="N" n="0109a01"/>有捨俱推度心。以上此等之八名爲「善異熟心」。</p>
<lb ed="N" n="0109a02"/><p xml:id="pN70p0109a0201">（二八）有捨俱五門轉向心<anchor xml:id="nkr_note_orig_0109005" n="0109005"/>。（二九）同樣有〔捨俱〕意門轉向心。（三〇）
<lb ed="N" n="0109a03"/>有喜俱笑起心。以上此等之三名爲「無因唯作心」。以上如斯十八皆稱爲「無因心」。</p>
<lb ed="N" n="0109a04"/><p xml:id="pN70p0109a0401">五</p><lg xml:id="lgN70p0109a0401"><l>七不善異熟及善異熟之八種，</l>
<lb ed="N" n="0109a05"/><l>唯作心三之十八是無因〔心〕。</l>
<lb ed="N" n="0109a06"/><l>除惡與無因〔之三十心〕爲五十九心，</l>
<lb ed="N" n="0109a07"/><l>又說九十一心<anchor xml:id="nkr_note_orig_0109006" n="0109006"/>是淨〔心〕。</l></lg>
<lb ed="N" n="0109a08"/><p xml:id="pN70p0109a0801">六</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">三　二十四有因心</cb:mulu><head>〔三、二十四有因心〕</head><p xml:id="pN70p0109a0809" cb:place="inline">（三一）<anchor xml:id="nkr_note_orig_0109007" n="0109007"/>喜俱智相應無行一〔心〕、（三二）
<lb ed="N" n="0109a09"/>〔喜俱智相應〕有行一〔心〕、（三三）喜俱智不相應無行一〔心〕、（三四）〔喜俱智
<lb ed="N" n="0109a10"/>不相應〕有行一〔心〕、（三五）捨俱智相應無行一〔心〕、（三六）〔捨俱智相應〕有
<lb ed="N" n="0109a11"/>行一〔心〕、（三七）捨俱智不相應無行一〔心〕、（三八）〔捨俱智不相應〕有行一〔心〕，
<lb ed="N" n="0109a12"/>以上此等之八名爲「欲界善心」。</p>
<lb ed="N" n="0109a13"/><p xml:id="pN70p0109a1301">（三九）<anchor xml:id="nkr_note_orig_0109008" n="0109008"/>喜俱智相應無行一〔心〕、（四〇）〔喜俱智不相應〕有行一〔心〕、
<lb ed="N" n="0109a14"/>（四一）喜俱智不相應無行一〔心〕、（四二）〔喜俱智不相應〕有行一〔心〕、（四三）
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0110a" n="0110a"/>
<lb ed="N" n="0110a01"/>捨俱智相應無行一〔心〕、（四四）〔捨俱智相應〕有行一〔心〕、（四五）捨俱智不相
<lb ed="N" n="0110a02"/>應無行一〔心〕、（四六）〔捨俱智不相應〕有行一〔心〕，以上此等之八名爲「欲界有
<lb ed="N" n="0110a03"/>因異熟心」。</p>
<lb ed="N" n="0110a04"/><p xml:id="pN70p0110a0401">（四七）<anchor xml:id="nkr_note_orig_0110009" n="0110009"/>喜俱智相應無行一〔心〕、（四八）〔喜俱智相應〕有行一〔心〕、（四
<lb ed="N" n="0110a05"/><ref cRef="PTS.Abhi-s.3"/>九）喜智不相應無行一〔心〕、（五〇）〔喜俱智不相應〕有行一〔心〕、（五一）捨俱
<lb ed="N" n="0110a06"/>智相應無行一〔心〕、（五二）〔捨俱智相應〕有行一〔心〕、（五三）捨俱智不相應無
<lb ed="N" n="0110a07"/>行一〔心〕、（五四）〔捨俱智不相應〕有行一〔心〕，以上此等之八名爲「欲界有因唯
<lb ed="N" n="0110a08"/>作心」。以上如斯二十四皆稱爲欲界有因之善、異熟、唯作心。</p>
<lb ed="N" n="0110a09"/><p xml:id="pN70p0110a0901">七</p><lg xml:id="lgN70p0110a0901"><l>由受、智、行之區別，有二十四之</l>
<lb ed="N" n="0110a10"/><l>有因欲界善、異熟、唯作。</l>
<lb ed="N" n="0110a11"/><l>於欲中<anchor xml:id="nkr_note_orig_0110010" n="0110010"/>二十三之異熟、二十之善、不善、</l>
<lb ed="N" n="0110a12"/><l>十一之唯作，一切爲五十四〔心〕。</l></lg>
<lb ed="N" n="0110a13"/><p xml:id="pN70p0110a1301">八</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">四　十五色界心</cb:mulu><head>〔四、十五色界心〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0110011" n="0110011"/></head><p xml:id="pN70p0110a1308" cb:place="inline">（五五）與尋、伺、喜、樂、一境性俱初禪善
<lb ed="N" n="0110a14"/>心、（五六）與伺、喜、樂、一境性俱第二禪善心、（五七）與喜、樂、一境性俱第
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0111a" n="0111a"/>
<lb ed="N" n="0111a01"/>三禪善心、（五八）與樂、一境性俱第四禪善心、（五九）與捨、一境性俱第五禪善
<lb ed="N" n="0111a02"/>心，以上此等之五名爲「色界善心」。</p>
<lb ed="N" n="0111a03"/><p xml:id="pN70p0111a0301">（六〇）與尋、伺、喜、樂、一境性俱初禪異熟心、（六一）與伺、喜、樂、一
<lb ed="N" n="0111a04"/>境性俱第二禪異熟心、（六二）與喜、樂、一境性俱第三禪異熟心、（六三）與樂、
<lb ed="N" n="0111a05"/>一境性俱第四禪異熟心、（六四）與捨、一境性俱第五禪異熟心，以上此等之五名爲
<lb ed="N" n="0111a06"/>「色界異熟心」。</p>
<lb ed="N" n="0111a07"/><p xml:id="pN70p0111a0701">（六五）與尋、伺、喜、樂、一境性俱初禪唯作心、（六六）與伺、喜、樂、一
<lb ed="N" n="0111a08"/>境性俱第二禪唯作心、（六七）與喜、樂、一境性俱第三禪唯作心、（六八）與樂、
<lb ed="N" n="0111a09"/>一境性俱第四禪唯作心、（六九）與捨、一境性俱第五禪唯作心，以上此等之五名爲
<lb ed="N" n="0111a10"/>「色界唯作心」。以上如斯十五皆稱爲色界之善、異熟、唯作心。</p>
<lb ed="N" n="0111a11"/><p xml:id="pN70p0111a1101">九</p><lg xml:id="lgN70p0111a1101"><l>色界之意由禪之區別爲五種，〔更於〕</l>
<lb ed="N" n="0111a12"/><l>喜、異熟、唯作之區別爲十五種。</l></lg>
<lb ed="N" n="0111a13"/><p xml:id="pN70p0111a1301">一〇</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">五　十二無色界心</cb:mulu><head>〔五、十二無色界心〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0111012" n="0111012"/></head><p xml:id="pN70p0111a1310" cb:place="inline">（七〇）空無邊處善心、（七一）識無邊處善
<lb ed="N" n="0111a14"/>心、（七二）無所有處善心、（七三）非想非非想處善心，以上此等之四名爲「無色界
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0112a" n="0112a"/>
<lb ed="N" n="0112a01"/>善心」。</p>
<lb ed="N" n="0112a02"/><p xml:id="pN70p0112a0201">（七四）空無邊處異熟心、（七五）識無邊處異熟心、（七六）無所有處異熟心、
<lb ed="N" n="0112a03"/><ref cRef="PTS.Abhi-s.4"/>（七七）非想非非想處異熟心，以上此等之四名爲「無色界異熟心」。</p>
<lb ed="N" n="0112a04"/><p xml:id="pN70p0112a0401">（七八）空無邊處唯作心、（七九）識無邊處唯作心、（八〇）無所有處唯作心、
<lb ed="N" n="0112a05"/>（八一）非想非非想處唯作心，以上此等之四名爲「無色唯作心」。以上如斯十二皆
<lb ed="N" n="0112a06"/>稱爲無色界之善、異熟、唯作心。</p>
<lb ed="N" n="0112a07"/><p xml:id="pN70p0112a0701">一一</p><lg xml:id="lgN70p0112a0701"><l>無色界之意由所緣之區別爲四種，更於</l>
<lb ed="N" n="0112a08"/><l>善、異熟、唯作之區別而立十二種。</l></lg>
<lb ed="N" n="0112a09"/><p xml:id="pN70p0112a0901">一二</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">六　八出世間心</cb:mulu><head>〔六、八出世間心〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0112013" n="0112013"/></head><p xml:id="pN70p0112a0909" cb:place="inline">（八二）須陀洹道心、（八三）斯陀含道心、（八
<lb ed="N" n="0112a10"/>四）阿那含道心、（八五）阿羅漢道心，以上此等之四名爲「出世間善心」。</p>
<lb ed="N" n="0112a11"/><p xml:id="pN70p0112a1101">（八六）須陀洹果心、（八七）斯陀含果心、（八八）阿那含果心、（八九）阿羅
<lb ed="N" n="0112a12"/>漢果心，以上此等之四名爲「出世間異熟心」。以上如斯之八皆稱爲出世間之善、異
<lb ed="N" n="0112a13"/>熟心。</p>
<lb ed="N" n="0112a14"/><p xml:id="pN70p0112a1401">一三</p><lg xml:id="lgN70p0112a1401"><l>由四道之區別而善爲四種，其果亦同樣，</l>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0113a" n="0113a"/>
<lb ed="N" n="0113a01"/><l>故〔異〕熟亦〔四種〕。此八種爲無上（出世間）。</l>
<lb ed="N" n="0113a02"/><l>十二是不善<anchor xml:id="nkr_note_orig_0113014" n="0113014"/>，善是二十一，</l>
<lb ed="N" n="0113a03"/><l>異熟三十六<anchor xml:id="nkr_note_orig_0113015" n="0113015"/>，唯作心二十。</l>
<lb ed="N" n="0113a04"/><l>欲中五十四，色中言十五，</l>
<lb ed="N" n="0113a05"/><l>無色十二心，又無上八種。</l>
<lb ed="N" n="0113a06"/><l>如斯當知意，區別八十九，</l>
<lb ed="N" n="0113a07"/><l>慧者又分別，一百二十一。</l></lg>
<lb ed="N" n="0113a08"/><p xml:id="pN70p0113a0801">一四</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">七　百二十一心</cb:mulu><head>〔七、百二十一心〕</head><p xml:id="pN70p0113a0809" cb:place="inline">云何八十九種心成爲百二十一。與尋、伺、喜、
<lb ed="N" n="0113a09"/>樂、一境性俱初禪須陀洹道心，與伺、喜、樂、一境性俱第二禪須陀洹道心，與喜、
<lb ed="N" n="0113a10"/>樂、一境性俱第三禪須陀洹道心，與樂、一境性俱第四禪須陀洹道心，與捨、一境
<lb ed="N" n="0113a11"/><ref cRef="PTS.Abhi-s.5"/>性俱第五禪須陀洹道心，以上此等名爲須陀洹道心。斯陀含道〔心〕、阿那含道〔心〕、
<lb ed="N" n="0113a12"/>阿羅漢道心亦同樣爲〔各五種〕。如斯正有二十道心。果心亦同樣爲〔正二十〕。如
<lb ed="N" n="0113a13"/>斯出世間心正爲四十心、〔世間心八十一，共爲一百二十一心〕。</p>
<lb ed="N" n="0113a14"/><p xml:id="pN70p0113a1401">一五</p><lg xml:id="lgN70p0113a1401"><l>由禪支<anchor xml:id="nkr_note_orig_0113016" n="0113016"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0113016" n="0113016"/>相應之別而一一爲五，</l>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0114a" n="0114a"/>
<lb ed="N" n="0114a01"/><l>無上（出世間）心言爲四十種。</l>
<lb ed="N" n="0114a02"/><l>如斯解色界，無上亦如斯，</l>
<lb ed="N" n="0114a03"/><l>由初禪等之別無色是第五禪。</l>
<lb ed="N" n="0114a04"/><l>故初〔禪〕等之一一禪言〔各〕十一種<anchor xml:id="nkr_note_orig_0114017" n="0114017"/>，</l>
<lb ed="N" n="0114a05"/><l>然終之（第五禪）有二十三種<anchor xml:id="nkr_note_orig_0114018" n="0114018"/>。</l>
<lb ed="N" n="0114a06"/><l>善三十七種<anchor xml:id="nkr_note_orig_0114019" n="0114019"/>，〔異〕熟五十二種<anchor xml:id="nkr_note_orig_0114020" n="0114020"/>，</l>
<lb ed="N" n="0114a07"/><l>故諸慧者說心一百二十一。</l></lg>
<lb ed="N" n="0114a08"/><p xml:id="pN70p0114a0801">於此攝阿毘達磨義論
<lb type="honorific" ed="N" n="0114a09"/>名爲攝心分別第一品。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="N" n="0114a10"/>
<lb ed="N" n="0114a11"/>
<lb ed="N" n="0114a12"/>
<lb ed="N" n="0114a13"/>
<lb ed="N" n="0114a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0115a" n="0115a"/>
<lb ed="N" n="0115a01"/>
<lb ed="N" n="0115a02"/>
<lb ed="N" n="0115a03"/>
<lb ed="N" n="0115a04"/>
<lb ed="N" n="0115a05"/>
<lb ed="N" n="0115a06"/>
<lb ed="N" n="0115a07"/>
<lb ed="N" n="0115a08"/>
<lb ed="N" n="0115a09"/>
<lb ed="N" n="0115a10"/>
<lb ed="N" n="0115a11"/>
<lb ed="N" n="0115a12"/>
<lb ed="N" n="0115a13"/>
<lb ed="N" n="0115a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0116a" n="0116a"/>
<lb ed="N" n="0116a01"/>
<lb ed="N" n="0116a02"/>
<lb ed="N" n="0116a03"/>
<lb ed="N" n="0116a04"/>
<lb ed="N" n="0116a05"/>
<lb ed="N" n="0116a06"/>
<lb ed="N" n="0116a07"/>
<lb ed="N" n="0116a08"/>
<lb ed="N" n="0116a09"/>
<lb ed="N" n="0116a10"/>
<lb ed="N" n="0116a11"/>
<lb ed="N" n="0116a12"/>
<lb ed="N" n="0116a13"/>
<lb ed="N" n="0116a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0117a" n="0117a"/>
<lb ed="N" n="0117a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">二　攝心所分別</cb:mulu><head><ref cRef="PTS.Abhi-s.6"/>二　攝心所分別</head>
<lb ed="N" n="0117a02"/>
<lb ed="N" n="0117a03"/><p xml:id="pN70p0117a0301">一</p><lg xml:id="lgN70p0117a0301"><l>同生及同滅，同所緣與基（所依），</l>
<lb ed="N" n="0117a04"/><l>心相應心所，有五十二法。</l></lg>
<lb ed="N" n="0117a05"/><p xml:id="pN70p0117a0501">二</p><p xml:id="pN70p0117a0502" cb:place="inline">云何？</p><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">一　五十二心所</cb:mulu><head>〔一、五十二心所〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0117001" n="0117001"/></head><p xml:id="pN70p0117a0510" cb:place="inline">觸、受、想、思、一境性、命根、作意、
<lb ed="N" n="0117a06"/>此等之七名爲「一切心心所」。尋、伺、勝解、精進、喜（pīhā）、欲，此等之六名爲
<lb ed="N" n="0117a07"/>「雜心所」。以上此等之十三當知「同他（同於他）心所」。</p>
<lb ed="N" n="0117a08"/><p xml:id="pN70p0117a0801">癡、無慚、無愧、掉擧、貪、見、慢、瞋、嫉、慳、惡作、惛沈、睡眠、疑，
<lb ed="N" n="0117a09"/>此等之十四名爲「不善心所」。</p>
<lb ed="N" n="0117a10"/><p xml:id="pN70p0117a1001">信、念、慚、愧、無貪、無瞋、中捨、身輕安、心輕安、身輕快性、心輕快性、
<lb ed="N" n="0117a11"/>身柔軟性、心柔軟性、身適業性、心適業性、身練達性、心練達性、身端直性、心
<lb ed="N" n="0117a12"/>端直性，此等之十九名爲「共淨心所」。正語、正業、正命之三名爲「離〔心所〕」。悲、
<lb ed="N" n="0117a13"/>喜（mudifā）名爲「無量」〔心所〕。如斯共「慧根」，當知此等一切二十五心所名爲「淨
<lb ed="N" n="0117a14"/>心所」。</p>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0118a" n="0118a"/>
<lb ed="N" n="0118a01"/><p xml:id="pN70p0118a0101">三</p><lg xml:id="lgN70p0118a0101"><l>以上十三之同他，又十四之不善，</l>
<lb ed="N" n="0118a02"/><l>及二十五之淨，說爲五十二。</l>
<lb ed="N" n="0118a03"/><l>彼等心不離（心所）及生起（八十九心），</l>
<lb ed="N" n="0118a04"/><l>各自之相應<anchor xml:id="nkr_note_orig_0118002" n="0118002"/>適宜以下說。</l>
<lb ed="N" n="0118a05"/><l>七〔心所〕於一切，雜〔心所〕適合於相應，</l>
<lb ed="N" n="0118a06"/><l>十四唯不善〔心〕，淨唯與淨〔心相應〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0118003" n="0118003"/>。</l></lg>
<lb ed="N" n="0118a07"/><p xml:id="pN70p0118a0701">四</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">二　共一切心所及雜心所相應心</cb:mulu><head>〔二、共一切心所及雜心所相應心〕</head><p xml:id="pN70p0118a0715" cb:place="inline">云何？先述共一切心之此等七心
<lb ed="N" n="0118a08"/>所，得於一切八十九心中生起。其次雜〔心所〕，尋先除去二之〔前〕五識，在欲界
<lb ed="N" n="0118a09"/><ref cRef="PTS.Abhi-s.7"/>心及十一初禪心之五十五心中生起。其次，伺是彼等〔五十五心〕與十一之第二禪
<lb ed="N" n="0118a10"/>心之六十六心中〔生起〕。勝解是除去二之五識及疑俱〔心之十一種心〕於諸〔七十
<lb ed="N" n="0118a11"/>八〕心中〔生起〕。精進是除去五門轉向〔心〕及二之五識、〔二〕領受〔心〕、〔三〕
<lb ed="N" n="0118a12"/>推度〔心之十六心〕於諸〔七十三〕心中〔生起〕。喜是除去〔二〕憂〔俱心〕、〔五
<lb ed="N" n="0118a13"/>十五〕捨俱〔心、二〕身識、〔十一〕第四禪〔之七十心〕於諸〔五十一〕心中〔生
<lb ed="N" n="0118a14"/>起〕。欲是除去〔十八〕無因〔心〕、〔二〕癡〔心之二十心〕於諸〔六十九〕心中〔生
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0119a" n="0119a"/>
<lb ed="N" n="0119a01"/>起〕。而〔與雜心所相應〕之彼等心生起之次第如下：</p>
<lb ed="N" n="0119a02"/><p xml:id="pN70p0119a0201">五</p><lg xml:id="lgN70p0119a0201"><l>六十六〔心〕與五十五，十一〔心〕與十六〔心〕，</l>
<lb ed="N" n="0119a03"/><l>七十與二十〔心〕，除去雜〔心所〕，</l>
<lb ed="N" n="0119a04"/><l>七十五與六十六〔心〕，七十八與七十三〔心〕，</l>
<lb ed="N" n="0119a05"/><l>五十一與六十九〔心〕，有俱雜〔心所之心〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0119004" n="0119004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0119004" n="0119004"/>。</l></lg>
<lb ed="N" n="0119a06"/><p xml:id="pN70p0119a0601">六</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">三　不善心所相應心</cb:mulu><head>〔三、不善心所相應心〕</head><p xml:id="pN70p0119a0610" cb:place="inline">其次，不善〔心所〕中，癡、無慚、無愧、
<lb ed="N" n="0119a07"/>掉擧，此等之四名爲「共一切不善心所」，得於一切之十二不善〔心〕中〔生起〕。貪
<lb ed="N" n="0119a08"/>唯得於八貪心中〔生起〕。見是於四惡見相應<anchor xml:id="nkr_note_orig_0119005" n="0119005"/>〔心〕中〔生起〕。慢是於四惡見不
<lb ed="N" n="0119a09"/>相應〔心〕中〔生起〕。瞋、嫉、慳、惡作之此等四心所是於二瞋恚相應中〔生起〕。
<lb ed="N" n="0119a10"/>惛沈、睡眠是於五有行心<anchor xml:id="nkr_note_orig_0119006" n="0119006"/>中〔生起〕。疑是唯於疑俱心中〔生起〕。</p>
<lb ed="N" n="0119a11"/><p xml:id="pN70p0119a1101">七</p><lg xml:id="lgN70p0119a1101"><l>〔癡等〕四一切不善〔心〕中，〔貪、見、慢〕之三是於貪根中〔生〕，</l>
<lb ed="N" n="0119a12"/><l>〔瞋、嫉、慳、惡作之〕四是於瞋根〔心〕中，又〔惛沈、睡眠之〕二</l>
<lb ed="N" n="0119a13"/><l>是在有行〔心〕中，</l>
<lb ed="N" n="0119a14"/><l>疑是在疑心中〔生〕。如斯十四〔心所〕，</l>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0120a" n="0120a"/>
<lb ed="N" n="0120a01"/><l>成爲五種，唯與十二不善〔心〕相應。</l></lg>
<lb ed="N" n="0120a02"/><p xml:id="pN70p0120a0201">八</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">四　淨心所相應心</cb:mulu><head>〔四、淨心所相應心〕</head><p xml:id="pN70p0120a0209" cb:place="inline">其次，於淨心所中，先述共淨之十九心所是存
<lb ed="N" n="0120a03"/>在於一切五十九淨心中。其次，〔正語、正業、正命之〕三離皆於〔八〕出世間心中，
<lb ed="N" n="0120a04"/>必決定一起得。然，於世間〔心〕唯在欲界〔八〕善心中，〔而且其時三離〕有時各
<lb ed="N" n="0120a05"/>別存在〔生起〕。其次，〔悲、喜之二〕無量除去第五禪，唯十二之〔色界〕大心及
<lb ed="N" n="0120a06"/>欲界〔八〕善〔心〕，欲界有因〔八〕唯作心之二十八心，或有時多種（別別）而
<lb ed="N" n="0120a07"/><ref cRef="PTS.Abhi-s.8"/>生。又此處〔欲界〕之捨俱〔心〕有人<anchor xml:id="nkr_note_orig_0120007" n="0120007"/>言無悲、喜。其次，慧<anchor xml:id="nkr_note_orig_0120008" n="0120008"/>與十二之智相應
<lb ed="N" n="0120a08"/>欲界心及一切三十五之大〔心〕、出世間心與四十七心相應。</p>
<lb ed="N" n="0120a09"/><p xml:id="pN70p0120a0901">九</p><lg xml:id="lgN70p0120a0901"><l>〔共淨之〕十九法於五十九〔心〕中生，說明</l>
<lb ed="N" n="0120a10"/><l>三〔離〕於十六心中、二〔無量〕於二十八〔心〕中、</l>
<lb ed="N" n="0120a11"/><l>慧是在四十七種〔心〕中〔生〕。</l>
<lb ed="N" n="0120a12"/><l>如斯淨爲四種，唯與淨〔心〕相應。</l></lg>
<lb ed="N" n="0120a13"/><p xml:id="pN70p0120a1301">一〇</p><lg xml:id="lgN70p0120a1301"><l>嫉、慳、惡作、〔三〕離、悲〔喜〕等〔之九〕有時多種（別別）生、</l>
<lb ed="N" n="0120a14"/><l>慢及惛沈、睡眠<anchor xml:id="nkr_note_orig_0120009" n="0120009"/>〔有時於各別，有時而〕共〔生〕，</l>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0121a" n="0121a"/>
<lb ed="N" n="0121a01"/><l>餘〔之四十一〕如所說決定相應〔起〕，</l>
<lb ed="N" n="0121a02"/><l>今我說彼等適宜相攝<anchor xml:id="nkr_note_orig_0121010" n="0121010"/>。</l>
<lb ed="N" n="0121a03"/><l>三十六在法無上（出世間）三十五在大（上二界）中</l>
<lb ed="N" n="0121a04"/><l>三十八於欲界淨〔心〕中〔得〕，</l>
<lb ed="N" n="0121a05"/><l>二十七於不善〔心〕中<anchor xml:id="nkr_note_orig_0121011" n="0121011"/>，十二在無因〔心〕中〔得〕，</l>
<lb ed="N" n="0121a06"/><l>〔此〕由發生〔地〕相應者，其〔心所之〕攝爲五種。</l></lg>
<lb ed="N" n="0121a07"/><p xml:id="pN70p0121a0701">一一</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">五　出世間心相應心所</cb:mulu><head>〔五、出世間心相應心所〕</head><p xml:id="pN70p0121a0712" cb:place="inline">云何？先述於出世間八之初禪心中，同他
<lb ed="N" n="0121a08"/>之十三心所，除去〔二〕無量，〔餘〕攝二十三淨心所共三十六法。同樣於第二禪〔之
<lb ed="N" n="0121a09"/>八〕心，除去尋〔攝三十五法〕，第三禪〔之八〕心，除去尋、伺〔攝三十四法〕，
<lb ed="N" n="0121a10"/>第四禪〔之八〕心，除去尋、伺、喜、〔攝三十三法〕，第五禪〔之八〕心是捨俱同
<lb ed="N" n="0121a11"/>攝彼等〔三十三法〕。一切八出世間心中之心所法由五種禪而爲五種攝。</p>
<lb ed="N" n="0121a12"/><p xml:id="pN70p0121a1201">一二</p><lg xml:id="lgN70p0121a1201"><l>無上（出世間）之〔心所法〕如斯次第立五種：</l>
<lb ed="N" n="0121a13"/><l>爲三十六、三十五、三十四，三十三二種。</l></lg>
<lb ed="N" n="0121a14"/><p xml:id="pN70p0121a1401">一三</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">六　色詐色界心相應心所</cb:mulu><head>〔六、與色、無色界心相應心所〕</head><p xml:id="pN70p0121a1414" cb:place="inline">其次，於大（上二界）中，先於〔善、
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0122a" n="0122a"/>
<lb ed="N" n="0122a01"/>異熟、唯作之〕三初禪心中同他十三心所，除去三離，攝二十二淨心所共三十五法。
<lb ed="N" n="0122a02"/>而悲、喜於此必各別相應。同樣於第二禪心中，除去尋〔攝三十四法〕，於第三禪心
<lb ed="N" n="0122a03"/>中，除去尋、伺〔攝三十三法〕，於第四禪心中除去尋、伺、喜〔攝三十二法〕，於
<lb ed="N" n="0122a04"/>十五<anchor xml:id="nkr_note_orig_0122012" n="0122012"/>之第五禪心中，更不得〔悲、喜之二〕無量〔而攝三十法〕。如斯一切二十七
<lb ed="N" n="0122a05"/>大心中之〔心所法〕依五種禪成爲五種攝。</p>
<lb ed="N" n="0122a06"/><p xml:id="pN70p0122a0601"><ref cRef="PTS.Abhi-s.9"/>一四</p><lg xml:id="lgN70p0122a0601"><l>大〔心〕中之〔心所法〕如斯次第立五種：</l>
<lb ed="N" n="0122a07"/><l>爲三十五、三十四、三十三，又三十二及三十<anchor xml:id="nkr_note_orig_0122013" n="0122013"/>。</l></lg>
<lb ed="N" n="0122a08"/><p xml:id="pN70p0122a0801">一五</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">七　欲界淨心相應心所</cb:mulu><head>〔七、欲界淨心相應心所〕</head><p xml:id="pN70p0122a0812" cb:place="inline">其次，欲界淨〔心〕，先述善〔心〕中最初
<lb ed="N" n="0122a09"/>智相應之二〔心〕中，同他之十三心所，攝二十五淨心所之三十八法。而〔二〕無
<lb ed="N" n="0122a10"/>量與〔三〕離之五，於此各別相應。同樣於第二之二〔心〕中，除去智，〔攝三十七
<lb ed="N" n="0122a11"/>法〕，第三智相應之二〔心〕中，除去喜〔攝三十七法〕，第四之二〔心〕中，除去
<lb ed="N" n="0122a12"/>智及喜而攝彼等〔三十六法〕。在唯作心中亦除去〔三〕離，同樣於四之二〔心〕中
<lb ed="N" n="0122a13"/>而攝四種。同樣在異熟〔心〕中，亦除去〔二〕無量及〔三〕離而攝其餘彼等〔心
<lb ed="N" n="0122a14"/>所四種〕。如是一切二十四欲界淨心中之〔心所法〕，如二〔心〕爲攝十二種。</p>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0123a" n="0123a"/>
<lb ed="N" n="0123a01"/><p xml:id="pN70p0123a0101">一六</p><lg xml:id="lgN70p0123a0101"><l>善淨中有三十八、三十七二種及三十六，</l>
<lb ed="N" n="0123a02"/><l>唯作中有三十五、三十四二種及三十三，</l>
<lb ed="N" n="0123a03"/><l>異熟中有三十三、三十二二種及三十一，</l>
<lb ed="N" n="0123a04"/><l>言〔此〕爲欲界有因之善、異熟、唯作〔心相應心所〕。</l>
<lb ed="N" n="0123a05"/><l>唯作與大（上二界）無有三離，</l>
<lb ed="N" n="0123a06"/><l>無上（出世間）與欲界異熟〔無有〕二無量。</l>
<lb ed="N" n="0123a07"/><l>無上禪法異，中（上二界）〔禪法與〕無量，</l>
<lb ed="N" n="0123a08"/><l>於小（欲界）〔無量〕、離、智、喜各異<anchor xml:id="nkr_note_orig_0123014" n="0123014"/>。</l></lg>
<lb ed="N" n="0123a09"/><p xml:id="pN70p0123a0901">一七</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">八　不善心相應心所</cb:mulu><head>〔八、不善心相應心所〕</head><p xml:id="pN70p0123a0911" cb:place="inline">其次，不善心，先述貪根中之第一無行〔心〕，
<lb ed="N" n="0123a10"/>同他之十三心所，共不善之四〔心所〕之十七，攝貪、見共爲十九法。同樣於第二
<lb ed="N" n="0123a11"/>無行〔心〕，攝貪、慢共〔爲十九法〕。於第三〔無行心〕亦同樣除去喜，與貪、見
<lb ed="N" n="0123a12"/>共爲十八〔法〕，於第四之〔無行心〕，同樣〔攝〕貪、慢共〔爲十八法〕。其次，五
<lb ed="N" n="0123a13"/>之瞋恚相應無行〔心〕，與瞋、嫉、慳、惡作之四皆除喜，攝彼等二十法。而嫉、慳、
<lb ed="N" n="0123a14"/>惡作於此各別相應。五種之有行〔心〕亦與〔無行心〕同樣。其不同者〔但有行心
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0124a" n="0124a"/>
<lb ed="N" n="0124a01"/>更〕與惛沈、睡眠相應。其次，〔由同他之十三心〕除去欲、喜，十一之同他、共不
<lb ed="N" n="0124a02"/><ref cRef="PTS.Abhi-s.10"/>善四之十五法，相應於掉擧俱〔心〕。疑俱心除去勝解俱疑，同得十五法。〔如斯〕
<lb ed="N" n="0124a03"/>一切，於十二不善心生起，〔心所法十二心〕各別相應，由〔相應心所法之〕數卽攝
<lb ed="N" n="0124a04"/>七種。</p>
<lb ed="N" n="0124a05"/><p xml:id="pN70p0124a0501">一八</p><lg xml:id="lgN70p0124a0501"><l>於不善中立十九、十八、二十、二十一、</l>
<lb ed="N" n="0124a06"/><l>二十、二十二、十五之七種，</l>
<lb ed="N" n="0124a07"/><l>共〔不善〕之四及同他十之此等</l>
<lb ed="N" n="0124a08"/><l>十四，言與一切不善〔心〕相應。</l></lg>
<lb ed="N" n="0124a09"/><p xml:id="pN70p0124a0901">一九</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">九　無因心相應心所</cb:mulu><head>〔九、無因心相應心所〕</head><p xml:id="pN70p0124a0911" cb:place="inline">其次，無因〔心〕中，先述笑心，〔由十三同
<lb ed="N" n="0124a10"/>他〕除去欲，攝十二之同他法。同樣於確定<anchor xml:id="nkr_note_orig_0124015" n="0124015"/>〔心〕除欲喜而〔攝十一法〕，於樂〔俱〕
<lb ed="N" n="0124a11"/>領受<anchor xml:id="nkr_note_orig_0124016" n="0124016"/>〔心〕除去欲、精進而〔攝十一法〕，無因意界之三<anchor xml:id="nkr_note_orig_0124017" n="0124017"/>〔心〕及雙之結生<anchor xml:id="nkr_note_orig_0124018" n="0124018"/>〔意
<lb ed="N" n="0124a12"/>識界〕除去欲、喜、精進而〔攝十心所〕，二之五識除去〔六之〕雜〔心所〕，攝彼
<lb ed="N" n="0124a13"/>等〔七心所〕。如斯一切無因〔心〕中之〔心所法〕若由數唯攝四種。</p>
<lb ed="N" n="0124a14"/><p xml:id="pN70p0124a1401">二〇</p><lg xml:id="lgN70p0124a1401"><l>十二、十一、十、七之四種</l>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0125a" n="0125a"/>
<lb ed="N" n="0125a01"/><l>乃十八之無因心生起中攝。</l>
<lb ed="N" n="0125a02"/><l>於無因〔心〕之一切處有七〔心所〕，餘適當而〔推知〕，</l>
<lb ed="N" n="0125a03"/><l>若如斯詳言〔心所法〕者，言爲攝三十二種。</l>
<lb ed="N" n="0125a04"/><l>已知是心不離〔心所法〕之相應與攝，</l>
<lb ed="N" n="0125a05"/><l>得擧示適宜依心相等〔心所法之〕差別。</l></lg>
<lb ed="N" n="0125a06"/><p xml:id="pN70p0125a0601">於此攝阿毘達義論
<lb type="honorific" ed="N" n="0125a07"/>名爲攝心所分別爲第二品。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="N" n="0125a08"/>
<lb ed="N" n="0125a09"/>
<lb ed="N" n="0125a10"/>
<lb ed="N" n="0125a11"/>
<lb ed="N" n="0125a12"/>
<lb ed="N" n="0125a13"/>
<lb ed="N" n="0125a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0126a" n="0126a"/>
<lb ed="N" n="0126a01"/>
<lb ed="N" n="0126a02"/>
<lb ed="N" n="0126a03"/>
<lb ed="N" n="0126a04"/>
<lb ed="N" n="0126a05"/>
<lb ed="N" n="0126a06"/>
<lb ed="N" n="0126a07"/>
<lb ed="N" n="0126a08"/>
<lb ed="N" n="0126a09"/>
<lb ed="N" n="0126a10"/>
<lb ed="N" n="0126a11"/>
<lb ed="N" n="0126a12"/>
<lb ed="N" n="0126a13"/>
<lb ed="N" n="0126a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0127a" n="0127a"/>
<lb ed="N" n="0127a01"/>
<lb ed="N" n="0127a02"/>
<lb ed="N" n="0127a03"/>
<lb ed="N" n="0127a04"/>
<lb ed="N" n="0127a05"/>
<lb ed="N" n="0127a06"/>
<lb ed="N" n="0127a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">三　攝雜分別</cb:mulu><head><ref cRef="PTS.Abhi-s.11"/>三　攝雜分別</head>
<lb ed="N" n="0127a08"/>
<lb ed="N" n="0127a09"/><p xml:id="pN70p0127a0901">一</p><lg xml:id="lgN70p0127a0901"><l>於適宜相應，心與心所法</l>
<lb ed="N" n="0127a10"/><l>彼等依自性，成爲五十三，其等由</l>
<lb ed="N" n="0127a11"/><l>（一）受、（二）因、（三）作用、（四）門、（五）所緣、（六）<anchor xml:id="nkr_note_orig_0127001" n="0127001"/>基（所依）</l>
<lb ed="N" n="0127a12"/><l>所攝者，依心生起<anchor xml:id="nkr_note_orig_0127002" n="0127002"/>而適宜。</l></lg>
<lb ed="N" n="0127a13"/><p xml:id="pN70p0127a1301">二</p><p xml:id="pN70p0127a1302" cb:place="inline">其中：</p><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">一　受之攝</cb:mulu><head>先就〔一〕「受<anchor xml:id="nkr_note_orig_0127003" n="0127003"/>之攝」</head><p xml:id="pN70p0127a1310" cb:place="inline">受是樂、苦、不苦不樂之三種，又依樂、
<lb ed="N" n="0127a14"/>苦、喜、憂、捨之區別而爲五種。其中，爲樂俱唯善異熟身識之一。同樣於苦俱，
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0128a" n="0128a"/>
<lb ed="N" n="0128a01"/>〔唯〕不善異熟〔身識〕。其次，於喜俱心，稱爲貪根四、欲界淨之十二、樂〔俱〕推
<lb ed="N" n="0128a02"/>度〔心〕、笑〔心〕二共十八之欲界喜俱心及初、第二、第三、第四禪爲四十四之大
<lb ed="N" n="0128a03"/>（上二界）、出世間心爲六十二種。其次喜俱心唯二之瞋恚相應心。餘之五十五唯捨
<lb ed="N" n="0128a04"/>俱心。</p>
<lb ed="N" n="0128a05"/><p xml:id="pN70p0128a0501">三</p><lg xml:id="lgN70p0128a0501"><l>其中，受是苦、樂、捨之三種</l>
<lb ed="N" n="0128a06"/><l>〔更〕由喜、憂之差別而爲五種。</l>
<lb ed="N" n="0128a07"/><l>樂、苦〔各〕一處，憂在二〔處〕，</l>
<lb ed="N" n="0128a08"/><l>喜有六十二〔處〕，餘（捨）五十五〔處〕。</l></lg>
<lb ed="N" n="0128a09"/><p xml:id="pN70p0128a0901">四</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">二　因之攝</cb:mulu><head>〔二〕對於「因之攝」</head><p xml:id="pN70p0128a0908" cb:place="inline">所謂因，是貪、瞋、癡、無貪、無瞋、無癡之六
<lb ed="N" n="0128a10"/>種。其中，五門轉向〔心〕、二之〔前〕五識<anchor xml:id="nkr_note_orig_0128004" n="0128004"/>、〔二〕領受〔心〕、〔三〕推度〔心〕、
<lb ed="N" n="0128a11"/>確定〔心〕、笑〔心〕之十八心名爲「無因」。餘一切之七十一心是「有因」。又其〔有
<lb ed="N" n="0128a12"/>因心之〕中，二愚癡心是「一因」，餘之十不善心、智不相應欲界十二淨〔心〕之二
<lb ed="N" n="0128a13"/><ref cRef="PTS.Abhi-s.12"/>十二心是「二因」。智相應欲界十二淨〔心〕、大、出世間三十五心之四十七心是「三
<lb ed="N" n="0128a14"/>因」。</p>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0129a" n="0129a"/>
<lb ed="N" n="0129a01"/><p xml:id="pN70p0129a0101">五</p><lg xml:id="lgN70p0129a0101"><l>貪瞋與愚癡，是三不善因，</l>
<lb ed="N" n="0129a02"/><l>無貪瞋愚癡，善因無記〔因〕。</l>
<lb ed="N" n="0129a03"/><l>無因爲十八，二是唯一因，</l>
<lb ed="N" n="0129a04"/><l>二十二二因，四十七三因。</l></lg>
<lb ed="N" n="0129a05"/><p xml:id="pN70p0129a0501">六</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">三　作用之攝</cb:mulu><head>〔三〕對於「作用<anchor xml:id="nkr_note_orig_0129005" n="0129005"/>之攝」</head><p xml:id="pN70p0129a0509" cb:place="inline">所謂作用，是結生、有分、轉向、見、聞、
<lb ed="N" n="0129a06"/>嗅、嘗、觸、領受、推度、確定、速行、彼所緣、死之十四，其次由結生、有分、
<lb ed="N" n="0129a07"/>轉向、五識之處等，彼等〔八十九心〕當知有十種<anchor xml:id="nkr_note_orig_0129006" n="0129006"/>處之差別。其中，捨俱之二推
<lb ed="N" n="0129a08"/>度〔心〕、八之大異熟〔心〕、九之色、無色異熟〔心〕之十九心名〔爲〕結生，有
<lb ed="N" n="0129a09"/>分、死之作用<anchor xml:id="nkr_note_orig_0129007" n="0129007"/>。其次，〔無因唯作之〕二〔心爲〕轉向作用。同樣於〔各二心〕爲
<lb ed="N" n="0129a10"/>見、聞、嗅、嘗、觸、領受之作用。〔無因異熟之〕三〔心〕爲推度作用。意門轉向
<lb ed="N" n="0129a11"/>心，唯於五門成爲確定作用。〔以上〕除〔世間異熟及〕二轉向〔唯作〕心，其餘〔二
<lb ed="N" n="0129a12"/>十一〕善、〔十二〕不善、〔四聖〕果、〔十八〕唯作之五十五心，爲遠作用。八之大
<lb ed="N" n="0129a13"/>異熟心、三之推度〔心〕之十一〔心〕爲彼所緣作用。</p>
<lb ed="N" n="0129a14"/><p xml:id="pN70p0129a1401">其次，其等〔八十九心〕之中，捨俱之二推度心，依結生、有分、死、彼所緣、
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0130a" n="0130a"/>
<lb ed="N" n="0130a01"/>推度〔名爲〕五作用。八之大異熟〔心〕，依結生、有分、死、彼所緣〔名爲〕四作
<lb ed="N" n="0130a02"/>用。九大（上二界）異熟〔心〕，依結生、有分、死〔名爲〕三作用。喜〔俱〕之推
<lb ed="N" n="0130a03"/>度〔心〕，依推度、所緣爲二作用，確定〔心〕亦依確定、轉向〔爲二作用〕。而其
<lb ed="N" n="0130a04"/>餘一切之速行〔心〕、三種意界、〔二之前〕五識〔之六十八心〕是隨於發生爲一作
<lb ed="N" n="0130a05"/>用。</p>
<lb ed="N" n="0130a06"/><p xml:id="pN70p0130a0601">七</p><lg type="regular" xml:id="lgN70p0130a0601"><l>結生等之別，作用有十四，</l>
<lb ed="N" n="0130a07"/><l>若說處之別，心生爲十種。</l>
<lb ed="N" n="0130a08"/><l>六十八二九，八二如次第，</l>
<lb ed="N" n="0130a09"/><l>說示作用處，一二三四五。</l></lg>
<lb ed="N" n="0130a10"/><p xml:id="pN70p0130a1001"><ref cRef="PTS.Abhi-s.13"/>八</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">四　門之攝</cb:mulu><head>〔四〕對於「門之攝」</head><p xml:id="pN70p0130a1008" cb:place="inline">所謂門是眼門、耳門、鼻門、舌門、身門、意門
<lb ed="N" n="0130a11"/>之六種<anchor xml:id="nkr_note_orig_0130008" n="0130008"/>。其中，眼是眼門，同樣耳等卽是耳門等。又〔轉向前之〕有分，言爲意
<lb ed="N" n="0130a12"/>門。其中，〔一〕五門轉向〔心〕、〔二〕眼識、〔二〕領受〔心〕、〔三〕推度〔心〕、
<lb ed="N" n="0130a13"/>〔一〕確定〔心〕、〔二十九〕速行〔心〕、〔八〕彼所緣〔心〕之四十六心於眼門適
<lb ed="N" n="0130a14"/>宜生起。同樣於耳門等亦有〔一〕五門轉向〔心〕、〔二〕耳識等之四十六〔心〕。於
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0131a" n="0131a"/>
<lb ed="N" n="0131a01"/>五門〔右之〕一切五十四心唯欲界〔心〕。其次，於意門有〔一〕意門轉向〔心〕、
<lb ed="N" n="0131a02"/>五十五速行〔心〕、〔十一〕彼所緣〔心〕之六十七心。依結生、有分、死之十九〔心〕
<lb ed="N" n="0131a03"/>是離開門。</p>
<lb ed="N" n="0131a04"/><p xml:id="pN70p0131a0401">其次，其等〔八十九心〕中，〔二之前〕五識、大（上二界）、出世間之〔二十
<lb ed="N" n="0131a05"/>六〕速行〔心〕之三十六心，適宜於〔六門中〕一門之〔作用〕。又三意識界是五門
<lb ed="N" n="0131a06"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0131009" n="0131009"/>〔作用〕。〔一〕樂<anchor xml:id="nkr_note_orig_0131010" n="0131010"/>〔俱〕推度〔心〕、〔一〕確定〔心〕、〔二十九〕欲界速行〔心
<lb ed="N" n="0131a07"/>之三十一〕心，是六門〔作用〕。〔二之〕捨俱推度〔心〕、〔八之〕大異熟〔心〕者，
<lb ed="N" n="0131a08"/>有六門〔作用〕，亦在離門<anchor xml:id="nkr_note_orig_0131011" n="0131011"/>。大（上二界）之〔九〕異熟〔心〕唯是離門。</p>
<lb ed="N" n="0131a09"/><p xml:id="pN70p0131a0901">九</p><lg type="regular" xml:id="lgN70p0131a0901"><l>心生由一門，五門及六門，</l>
<lb ed="N" n="0131a10"/><l>六門或離門，及離一切門，</l>
<lb ed="N" n="0131a11"/><l>次第三十六，三與三十一，</l>
<lb ed="N" n="0131a12"/><l>十種與九種，說示五種類。</l></lg>
<lb ed="N" n="0131a13"/><p xml:id="pN70p0131a1301">一〇</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">五　所緣之攝</cb:mulu><head>〔五〕對於「所緣之攝」</head><p xml:id="pN70p0131a1310" cb:place="inline">所謂所緣者，是色所緣、聲所緣、香所緣、味
<lb ed="N" n="0131a14"/>所緣、觸所緣、法所緣之六種。其中，色是色所緣，同樣於聲等是聲所緣等。其次，
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0132a" n="0132a"/>
<lb ed="N" n="0132a01"/>法所緣是攝淨〔色〕、細心、心、心所、涅槃、施設<anchor xml:id="nkr_note_orig_0132012" n="0132012"/>（假法）之六種。</p>
<lb ed="N" n="0132a02"/><p xml:id="pN70p0132a0201">其中，一切眼門心，唯色爲所緣，此等〔唯〕現在。同樣於耳門心等，唯聲等
<lb ed="N" n="0132a03"/><ref cRef="PTS.Abhi-s.14"/>〔爲所緣〕，此等亦唯現在。其次，意門心之所緣爲六種，〔此〕適宜於現在、過去、
<lb ed="N" n="0132a04"/>未來、離時<anchor xml:id="nkr_note_orig_0132013" n="0132013"/>。稱爲結生、有分、死之離門〔心〕之所緣爲六種，多於〔前過去〕
<lb ed="N" n="0132a05"/>有之末，所把取六門之現在、過去，或稱爲施設（假法）之業、業相、趣相<anchor xml:id="nkr_note_orig_0132014" n="0132014"/>者。</p>
<lb ed="N" n="0132a06"/><p xml:id="pN70p0132a0601">其等〔色等、現在等、業等爲所緣諸心〕中，眼識等如次唯色等一一爲所緣。
<lb ed="N" n="0132a07"/>其次，三意界以色等之五爲所緣。其餘欲界異熟〔心〕與笑心，唯以欲界一切爲所
<lb ed="N" n="0132a08"/>緣。不善〔心〕、智不相應之欲界速行〔心〕，除出世間，其餘者一切爲所緣。智相
<lb ed="N" n="0132a09"/>應之欲界善〔心〕與稱爲第五禪之神通善〔心〕，除去阿羅漢道、果，其餘以一切爲
<lb ed="N" n="0132a10"/>所緣。智相應之欲界唯作〔心〕、〔第五禪〕之唯作神通〔心〕、確定〔心〕者，以普
<lb ed="N" n="0132a11"/>徧一切爲所緣。無色中之第二〔心〕、第四<anchor xml:id="nkr_note_orig_0132015" n="0132015"/>〔心〕，以大（上二界）爲所緣。其餘
<lb ed="N" n="0132a12"/>之大（上二界）心，以一切施設（假法）爲所緣。出世間心以涅槃爲所緣。</p>
<lb ed="N" n="0132a13"/><p xml:id="pN70p0132a1301">一一</p><lg xml:id="lgN70p0132a1301"><l>二十五<anchor xml:id="nkr_note_orig_0132016" n="0132016"/>對於小（欲界）、六<anchor xml:id="nkr_note_orig_0132017" n="0132017"/>心對於大（上二界）、</l>
<lb ed="N" n="0132a14"/><l>二十一<anchor xml:id="nkr_note_orig_0132018" n="0132018"/>對於言說（施設）、八<anchor xml:id="nkr_note_orig_0132019" n="0132019"/>對於涅槃境〔爲所緣〕。</l>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0133a" n="0133a"/>
<lb ed="N" n="0133a01"/><l>二十<anchor xml:id="nkr_note_orig_0133020" n="0133020"/>除無上、五<anchor xml:id="nkr_note_orig_0133021" n="0133021"/>除最上之道、果，</l>
<lb ed="N" n="0133a02"/><l>六<anchor xml:id="nkr_note_orig_0133022" n="0133022"/>乃緣一切處，如是其處攝七類。</l></lg>
<lb ed="N" n="0133a03"/><p xml:id="pN70p0133a0301">一二</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">六　基之攝</cb:mulu><head>〔六〕對於「基（所依）之攝」</head><p xml:id="pN70p0133a0311" cb:place="inline">基是眼、耳、鼻、舌、身、心基之六種。
<lb ed="N" n="0133a04"/>其等一切於欲界中得。其次，於色界中，無鼻、〔舌、身〕等三。又於無色界一切皆
<lb ed="N" n="0133a05"/>不現。</p>
<lb ed="N" n="0133a06"/><p xml:id="pN70p0133a0601">其中，五識界如次第專依止於〔眼、耳、鼻、舌、身之〕五淨基而轉起。其次，
<lb ed="N" n="0133a07"/>稱爲五門轉向、領受之意識界是依止於心〔基〕而轉起。又其餘稱爲意識界之推度
<lb ed="N" n="0133a08"/>〔心〕、大異熟〔心〕、瞋恚之二〔心〕、初道〔心〕、笑〔心〕、色界〔心〕亦依止心
<lb ed="N" n="0133a09"/>〔基〕而轉起。其次，餘之善、不善、唯作、無上（出世間）〔心〕，或依止〔心基〕，
<lb ed="N" n="0133a10"/><ref cRef="PTS.Abhi-s.15"/>或不依止，無色之異熟〔心〕不依止心〔基〕而〔轉起〕。</p>
<lb ed="N" n="0133a11"/><p xml:id="pN70p0133a1101">一三</p><lg xml:id="lgN70p0133a1101"><l>欲中之七<anchor xml:id="nkr_note_orig_0133023" n="0133023"/>〔識界〕依止於六基，色中之四<anchor xml:id="nkr_note_orig_0133024" n="0133024"/></l>
<lb ed="N" n="0133a12"/><l>依止於三基<anchor xml:id="nkr_note_orig_0133025" n="0133025"/>，無色中一〔意識〕界<anchor xml:id="nkr_note_orig_0133026" n="0133026"/>無所依。</l>
<lb ed="N" n="0133a13"/><l>四十三<anchor xml:id="nkr_note_orig_0133027" n="0133027"/>有依止，四十二<anchor xml:id="nkr_note_orig_0133028" n="0133028"/>依止或不依止而</l>
<lb ed="N" n="0133a14"/><l>生，無色之〔異〕熟無依止。</l></lg>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0134a" n="0134a"/>
<lb ed="N" n="0134a01"/><p xml:id="pN70p0134a0101">此攝阿毘達磨義論
<lb type="honorific" ed="N" n="0134a02"/>名爲攝雜分別第三品。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="N" n="0134a03"/>
<lb ed="N" n="0134a04"/>
<lb ed="N" n="0134a05"/>
<lb ed="N" n="0134a06"/>
<lb ed="N" n="0134a07"/>
<lb ed="N" n="0134a08"/>
<lb ed="N" n="0134a09"/>
<lb ed="N" n="0134a10"/>
<lb ed="N" n="0134a11"/>
<lb ed="N" n="0134a12"/>
<lb ed="N" n="0134a13"/>
<lb ed="N" n="0134a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0135a" n="0135a"/>
<lb ed="N" n="0135a01"/>
<lb ed="N" n="0135a02"/>
<lb ed="N" n="0135a03"/>
<lb ed="N" n="0135a04"/>
<lb ed="N" n="0135a05"/>
<lb ed="N" n="0135a06"/>
<lb ed="N" n="0135a07"/>
<lb ed="N" n="0135a08"/>
<lb ed="N" n="0135a09"/>
<lb ed="N" n="0135a10"/>
<lb ed="N" n="0135a11"/>
<lb ed="N" n="0135a12"/>
<lb ed="N" n="0135a13"/>
<lb ed="N" n="0135a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0136a" n="0136a"/>
<lb ed="N" n="0136a01"/>
<lb ed="N" n="0136a02"/>
<lb ed="N" n="0136a03"/>
<lb ed="N" n="0136a04"/>
<lb ed="N" n="0136a05"/>
<lb ed="N" n="0136a06"/>
<lb ed="N" n="0136a07"/>
<lb ed="N" n="0136a08"/>
<lb ed="N" n="0136a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">四　攝路分別</cb:mulu><head><ref cRef="PTS.Abhi-s.16"/>四　攝路分別</head>
<lb ed="N" n="0136a10"/>
<lb ed="N" n="0136a11"/><p xml:id="pN70p0136a1101">一</p><lg xml:id="lgN70p0136a1101"><l>如斯已〔說〕以上心生起之攝，〔更於〕</l>
<lb ed="N" n="0136a12"/><l>由地、人之差別而決定前後之〔繼起〕⸺</l>
<lb ed="N" n="0136a13"/><l>於結生、轉起⸺說〔心〕活動之攝，</l>
<lb ed="N" n="0136a14"/><l>從〔其〕所生我略說。</l></lg>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0137a" n="0137a"/>
<lb ed="N" n="0137a01"/><p xml:id="pN70p0137a0101">二</p><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">一　六六法</cb:mulu><head>〔一、六六法〕</head><p xml:id="pN70p0137a0106" cb:place="inline">六基、六門、六所緣、六識、六路、六種境之轉起，
<lb ed="N" n="0137a02"/>此於「路<anchor xml:id="nkr_note_orig_0137001" n="0137001"/>之攝」，當知爲六六法。其次，於「離路<anchor xml:id="nkr_note_orig_0137002" n="0137002"/>」有業、業相、趣相之三種境轉
<lb ed="N" n="0137a03"/>起。</p>
<lb ed="N" n="0137a04"/><p xml:id="pN70p0137a0401">其中，如前所說基、門、所緣。此「六識」：是眼識、耳識、鼻識、舌識、身識、
<lb ed="N" n="0137a05"/>意識。</p>
<lb ed="N" n="0137a06"/><p xml:id="pN70p0137a0601">其次，「六路」是門而爲眼門路、耳門路、鼻門路、舌門路、身門路、意門路，
<lb ed="N" n="0137a07"/>又依識而爲眼識路、耳識路、鼻識路、舌識路、身識路、意識路。〔依〕門活動當知
<lb ed="N" n="0137a08"/>與〔依〕心（識）活動有關連。</p>
<lb ed="N" n="0137a09"/><p xml:id="pN70p0137a0901">三</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">二　五門作用</cb:mulu><head>〔二、五門作用〕</head><p xml:id="pN70p0137a0907" cb:place="inline">在〔眼、耳、鼻、舌、身之〕五門，有極大、大、小、極
<lb ed="N" n="0137a10"/>小之〔所緣〕。其次，於意門有明瞭、不明瞭之〔所緣〕。當知此是「六種境之轉起」。
<lb ed="N" n="0137a11"/>云何？由生、住、滅<anchor xml:id="nkr_note_orig_0137003" n="0137003"/>之三刹那名爲一心刹那。其次，依斯〔心刹那之〕十七刹那
<lb ed="N" n="0137a12"/>爲色法〔生滅〕之壽命。經過一心刹那，或經過心刹那⸺以達住〔位〕⸺五所
<lb ed="N" n="0137a13"/>緣來現於五門。故若經過一心刹那，色所緣現於眼之視界，由此有分〔識〕二次活
<lb ed="N" n="0137a14"/><ref cRef="PTS.Abhi-s.17"/>動後，遮斷有分之流，顧念（注意喚起）彼色所緣之五門轉向心〔一次〕生滅。由
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0138a" n="0138a"/>
<lb ed="N" n="0138a01"/>此其後，見其色之眼識、領受之領受心、推度之推度心、確定之確定心，如次第〔各
<lb ed="N" n="0138a02"/>一次〕生滅。其後，二十九之欲界速行〔心〕中，得〔生起之〕緣，最多行七次之
<lb ed="N" n="0138a03"/>速行。又隨結速行之二〔刹那〕彼所緣〔異〕熟〔心〕適合轉起，由此而墮於有分。
<lb ed="N" n="0138a04"/>以上十四〔刹那〕路心之生起及二〔刹那〕有分之動搖，前已過去以一心刹那，〔色
<lb ed="N" n="0138a05"/>法〕使充足十七心刹那，其後而滅。此〔十七心刹那相續之〕所緣，名爲「極大之境」。
<lb ed="N" n="0138a06"/>若現來所緣以不可能至彼所緣之生起而過去者，〔此名爲〕大之〔境〕。其時，速行
<lb ed="N" n="0138a07"/>完了〔立刻〕墮於有分，卽無有彼所緣之生起。若所緣來入不可能至速行〔心〕生
<lb ed="N" n="0138a08"/>起而過去者，〔此〕名爲「小境」。其時亦不起速行心，唯二、三次之確定〔心〕轉起，
<lb ed="N" n="0138a09"/>然後墮於有分。其次，現來近於滅之所緣，不可能至確定〔心〕之生起而過去者，
<lb ed="N" n="0138a10"/>〔此〕名爲「極小〔境〕」。此時，唯有有分之動搖而無路心之生起。如斯於眼門爲〔心
<lb ed="N" n="0138a11"/>作用〕。於耳門等亦然。如斯，於一切五門，當知稱爲四種<anchor xml:id="nkr_note_orig_0138004" n="0138004"/>時分：彼所緣〔時分〕、
<lb ed="N" n="0138a12"/>速行〔時分〕、確定〔時分〕、空時分，如次第爲所緣境而轉起。</p>
<lb ed="N" n="0138a13"/><p xml:id="pN70p0138a1301">四</p><lg xml:id="lgN70p0138a1301"><l>路心有七<anchor xml:id="nkr_note_orig_0138005" n="0138005"/>種，心生起有十四〔刹那〕，</l>
<lb ed="N" n="0138a14"/><l>詳言之，五門適合於五十四<anchor xml:id="nkr_note_orig_0138006" n="0138006"/>〔心〕。</l>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0139a" n="0139a"/>
<lb ed="N" n="0139a01"/><l>此於〔境轉起〕中之五門爲路心轉起法。</l></lg>
<lb ed="N" n="0139a02"/><p xml:id="pN70p0139a0201">五</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">三　欲界之意門作用</cb:mulu><head>〔三、欲界之意門作用〕</head><p xml:id="pN70p0139a0210" cb:place="inline">其次，於意門若「明瞭之所緣」現來識閾，由
<lb ed="N" n="0139a03"/>此〔二刹那〕有分之動搖，〔一刹那之〕意門轉向〔心〕、〔七刹那之〕速行〔心〕之
<lb ed="N" n="0139a04"/>後，〔二刹那之〕彼所緣〔異〕熟〔心〕轉起，然後墮於有分。其次，有「不明瞭之
<lb ed="N" n="0139a05"/><ref cRef="PTS.Abhi-s.18"/>所緣」時，速行之立刻墮於有分，卽無彼所緣之生起。</p>
<lb ed="N" n="0139a06"/><p xml:id="pN70p0139a0601">六</p><lg xml:id="lgN70p0139a0601"><l>路心有三<anchor xml:id="nkr_note_orig_0139007" n="0139007"/>種，心生起言爲十〔刹那〕</l>
<lb ed="N" n="0139a07"/><l>若詳細辨知，此有四十一<anchor xml:id="nkr_note_orig_0139008" n="0139008"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0139008" n="0139008"/>〔心〕。</l>
<lb ed="N" n="0139a08"/><l>此爲〔境轉起〕中之小（欲界）速行時分。</l></lg>
<lb ed="N" n="0139a09"/><p xml:id="pN70p0139a0901">七</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">四　上二界、出世間之禪定作用</cb:mulu><head>〔四、上二界出世間之禪定作用〕</head><p xml:id="pN70p0139a0914" cb:place="inline">其次，述安止（根本定）<anchor xml:id="nkr_note_orig_0139009" n="0139009"/>速行時
<lb ed="N" n="0139a10"/>分，〔於所緣〕無有明瞭不明瞭之差別。又〔無有〕彼所緣之生起。卽其時，八智相
<lb ed="N" n="0139a11"/>應欲界速行〔心〕中之隨一，成爲徧作、近行、隨順、種姓者而四次或三次，如次
<lb ed="N" n="0139a12"/>第生起而滅後，適合於第四或第五〔速行〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0139010" n="0139010"/>而引發二十六之大界、出世間速行〔心〕
<lb ed="N" n="0139a13"/>中隨一之速行〔心〕隨入於安止路。由此安止之後而墮於有分。其時，喜俱〔欲界
<lb ed="N" n="0139a14"/>心〕之速行後亦當唯期望安止、喜俱〔心〕。捨俱〔欲界心之〕速行後〔當唯斯望〕
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0140a" n="0140a"/>
<lb ed="N" n="0140a01"/>捨俱〔心〕。其時亦善速行〔欲界心〕之後，安止於善速行及下三界〔心〕，唯作速
<lb ed="N" n="0140a02"/>行〔欲界心〕之後，〔安止於〕唯作速行及阿羅漢果〔心〕。</p>
<lb ed="N" n="0140a03"/><p xml:id="pN70p0140a0301">八</p><lg xml:id="lgN70p0140a0301"><l>依樂善<anchor xml:id="nkr_note_orig_0140011" n="0140011"/>有三十二〔安止心〕，又捨<anchor xml:id="nkr_note_orig_0140012" n="0140012"/>〔善〕有十二〔安止心〕，</l>
<lb ed="N" n="0140a04"/><l>樂唯作<anchor xml:id="nkr_note_orig_0140013" n="0140013"/>有八〔安止心〕、捨<anchor xml:id="nkr_note_orig_0140014" n="0140014"/>〔唯作〕六〔安止心〕生。</l>
<lb ed="N" n="0140a05"/><l>由欲善三因有凡夫、有學之〔安止〕，</l>
<lb ed="N" n="0140a06"/><l>由三因欲唯作，有離欲者之安止。</l>
<lb ed="N" n="0140a07"/><l>此於〔六門〕中之意門爲路心轉起法。</l></lg>
<lb ed="N" n="0140a08"/><p xml:id="pN70p0140a0801">九</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">五　彼所緣之決定</cb:mulu><head>〔五、彼所緣之決定〕</head><p xml:id="pN70p0140a0809" cb:place="inline">其次，於〔六門之〕一切處，對於不好所緣，
<lb ed="N" n="0140a09"/>〔各〕有不善異熟之〔前〕五識、領受〔心〕、推度〔心〕、彼所緣〔心〕。又對於好
<lb ed="N" n="0140a10"/>所緣，〔各〕有善異熟〔之前五識、領受心、推度心、彼所緣心〕。又對於極好〔所
<lb ed="N" n="0140a11"/>緣〕，唯有樂俱之推度〔心〕、彼所緣〔心〕而已。卽於〔彼所緣心〕中，喜俱唯作
<lb ed="N" n="0140a12"/>速行〔心〕之後唯有喜俱之彼所緣〔心〕，於捨俱唯作速行〔心〕之後，唯有捨俱〔之
<lb ed="N" n="0140a13"/>彼所緣心〕，又憂俱速行〔心〕之後，彼所緣及有分必是捨俱。故若〔依〕喜〔俱心〕
<lb ed="N" n="0140a14"/><ref cRef="PTS.Abhi-s.19"/>而結生者，〔於彼〕憂俱速行之後，卽無彼所緣生，其時，曾經驗而緣任何彼小（欲
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0141a" n="0141a"/>
<lb ed="N" n="0141a01"/>界）所緣，而生起捨俱之推度心，其〔推度心之〕後墮於有分，是諸阿闍梨之所說。
<lb ed="N" n="0141a02"/>又〔彼阿闍梨〕於欲界速行〔心〕之後，主張欲界有情唯欲界之諸法爲所緣而有彼
<lb ed="N" n="0141a03"/>所緣。</p>
<lb ed="N" n="0141a04"/><p xml:id="pN70p0141a0401">一〇</p><lg xml:id="lgN70p0141a0401"><l>決定欲中有情之速行〔心〕之諸所緣時，</l>
<lb ed="N" n="0141a05"/><l>且明瞭、極大<anchor xml:id="nkr_note_orig_0141015" n="0141015"/>〔所緣時〕，言有彼所緣。</l></lg>
<lb ed="N" n="0141a06"/><p xml:id="pN70p0141a0601">此是〔路心轉起〕中之彼所緣之決定。</p>
<lb ed="N" n="0141a07"/><p xml:id="pN70p0141a0701">一一</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">六　速行之決定</cb:mulu><head>〔六、速行之決定〕</head><p xml:id="pN70p0141a0709" cb:place="inline">速行之中，在小（欲界）速行路之欲界速行〔心〕，
<lb ed="N" n="0141a08"/>七次或六次速行。其次，於死時等之遲轉起，唯有五時分〔速行而已〕〔但諸義疏師〕
<lb ed="N" n="0141a09"/>說：於世尊雙示導<anchor xml:id="nkr_note_orig_0141016" n="0141016"/>〔神變〕等之速行起，有四或五〔刹那〕之觀察〔速行〕心。
<lb ed="N" n="0141a10"/>又於初習者之最初〔速行之〕營作，卽大界速行〔心〕，神通速行〔心〕亦常唯於一
<lb ed="N" n="0141a11"/>時分〔一次〕速行，然後墮於有分。其次，四〔聖〕道〔速行心〕之生起爲一心刹
<lb ed="N" n="0141a12"/>那。其後二三〔刹那之〕果心適合生起<anchor xml:id="nkr_note_orig_0141017" n="0141017"/>，然後墮於有分。在滅盡定之時，第四無
<lb ed="N" n="0141a13"/>色之速行〔心〕二次速行，然後證達滅〔定〕。而〔由滅定〕出起時，適合阿那含果
<lb ed="N" n="0141a14"/>〔心〕或阿羅漢果〔心〕一時分（一次）生滅已而墮有分。〔如斯〕於一切處之等至
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0142a" n="0142a"/>
<lb ed="N" n="0142a01"/>（禪定）路，如有分之流無決定路故，有多數<anchor xml:id="nkr_note_orig_0142018" n="0142018"/>〔種之速行〕。</p>
<lb ed="N" n="0142a02"/><p xml:id="pN70p0142a0201">一二</p><lg xml:id="lgN70p0142a0201"><l>小（欲界速行）七次，道與神通各爲一，</l>
<lb ed="N" n="0142a03"/><l>其餘速行有多數。</l></lg>
<lb ed="N" n="0142a04"/><p xml:id="pN70p0142a0401">此是〔路心轉起〕中，速行之決定。</p>
<lb ed="N" n="0142a05"/><p xml:id="pN70p0142a0501">一三</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">七　路心由人之差別</cb:mulu><head>〔七、路心由人之差別〕</head><p xml:id="pN70p0142a0511" cb:place="inline">其次，在此二因者、無因者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0142019" n="0142019"/>皆不得唯作速
<lb ed="N" n="0142a06"/>行及安止速行。又善趣<anchor xml:id="nkr_note_orig_0142020" n="0142020"/>之〔二因者、無因者〕，〔有三因〕〔不得〕智相應異熟〔心
<lb ed="N" n="0142a07"/>之彼所緣〕，在〔無因之〕惡趣<anchor xml:id="nkr_note_orig_0142021" n="0142021"/>，〔有二因〕亦不得智不相應大異熟〔心之彼所緣〕。
<lb ed="N" n="0142a08"/>其次，於三因者中，漏盡者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0142022" n="0142022"/>不得善、不善〔心〕之速行，又在有學、凡夫<anchor xml:id="nkr_note_orig_0142023" n="0142023"/>〔不
<lb ed="N" n="0142a09"/><ref cRef="PTS.Abhi-s.20"/>得〕唯作〔心之〕速行。有學〔不得〕惡見相應<anchor xml:id="nkr_note_orig_0142024" n="0142024"/>〔心〕、疑〔心之〕速行，又阿那
<lb ed="N" n="0142a10"/>含人<anchor xml:id="nkr_note_orig_0142025" n="0142025"/>，不得瞋恚〔心之〕速行。出世間〔心之〕速行唯適合聖者之生起。</p>
<lb ed="N" n="0142a11"/><p xml:id="pN70p0142a1101">一四</p><lg xml:id="lgN70p0142a1101"><l>無學四十四〔心〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0142026" n="0142026"/>，有學五十六〔心〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0142027" n="0142027"/>，</l>
<lb ed="N" n="0142a12"/><l>餘者之（凡夫）所示發生五十四〔心〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0142028" n="0142028"/>。</l></lg>
<lb ed="N" n="0142a13"/><p xml:id="pN70p0142a1301">此是〔路心轉起〕中由人而差別。</p>
<lb ed="N" n="0142a14"/><p xml:id="pN70p0142a1401">一五</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">八　路心由地之差別</cb:mulu><head>〔八、路心由地之差別〕</head><p xml:id="pN70p0142a1411" cb:place="inline">其次，於欲界地，適合得此等一切之〔八十〕
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0143a" n="0143a"/>
<lb ed="N" n="0143a01"/>路心。於色界地除去瞋恚〔心之〕速行及彼所緣〔心等得六十四心〕，於無色界地〔由
<lb ed="N" n="0143a02"/>此更〕除去初道〔心〕、色界〔心〕、下無色〔心等〕而得〔路心〕。於一切處各各缺
<lb ed="N" n="0143a03"/>淨（根）者，不得各各門之路心。其次，無想有情一切心之轉起。</p>
<lb ed="N" n="0143a04"/><p xml:id="pN70p0143a0401">一六</p><lg xml:id="lgN70p0143a0401"><l>在欲〔界〕中有八十路心<anchor xml:id="nkr_note_orig_0143029" n="0143029"/>，於色〔界〕中適合</l>
<lb ed="N" n="0143a05"/><l>六十四〔心〕，於無色〔界〕中得四十二〔心〕。</l></lg>
<lb ed="N" n="0143a06"/><p xml:id="pN70p0143a0601">此是〔路心轉起〕中由地而差別。</p>
<lb ed="N" n="0143a07"/><p xml:id="pN70p0143a0701">一七</p><p xml:id="pN70p0143a0703" cb:place="inline">如是隨六門之心轉起之發生，以渡〔越〕有分，只限於要有命壽卽不斷
<lb ed="N" n="0143a08"/>絕而活動<anchor xml:id="nkr_note_orig_0143030" n="0143030"/>。</p>
<lb ed="N" n="0143a09"/><p xml:id="pN70p0143a0901">於此攝阿毘達磨義論
<lb type="honorific" ed="N" n="0143a10"/>名爲攝路分別第四品。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="N" n="0143a11"/>
<lb ed="N" n="0143a12"/>
<lb ed="N" n="0143a13"/>
<lb ed="N" n="0143a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0144a" n="0144a"/>
<lb ed="N" n="0144a01"/>
<lb ed="N" n="0144a02"/>
<lb ed="N" n="0144a03"/>
<lb ed="N" n="0144a04"/>
<lb ed="N" n="0144a05"/>
<lb ed="N" n="0144a06"/>
<lb ed="N" n="0144a07"/>
<lb ed="N" n="0144a08"/>
<lb ed="N" n="0144a09"/>
<lb ed="N" n="0144a10"/>
<lb ed="N" n="0144a11"/>
<lb ed="N" n="0144a12"/>
<lb ed="N" n="0144a13"/>
<lb ed="N" n="0144a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0145a" n="0145a"/>
<lb ed="N" n="0145a01"/>
<lb ed="N" n="0145a02"/>
<lb ed="N" n="0145a03"/>
<lb ed="N" n="0145a04"/>
<lb ed="N" n="0145a05"/>
<lb ed="N" n="0145a06"/>
<lb ed="N" n="0145a07"/>
<lb ed="N" n="0145a08"/>
<lb ed="N" n="0145a09"/>
<lb ed="N" n="0145a10"/>
<lb ed="N" n="0145a11"/>
<lb ed="N" n="0145a12"/>
<lb ed="N" n="0145a13"/>
<lb ed="N" n="0145a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0146a" n="0146a"/>
<lb ed="N" n="0146a01"/>
<lb ed="N" n="0146a02"/>
<lb ed="N" n="0146a03"/>
<lb ed="N" n="0146a04"/>
<lb ed="N" n="0146a05"/>
<lb ed="N" n="0146a06"/>
<lb ed="N" n="0146a07"/>
<lb ed="N" n="0146a08"/>
<lb ed="N" n="0146a09"/>
<lb ed="N" n="0146a10"/>
<lb ed="N" n="0146a11"/>
<lb ed="N" n="0146a12"/>
<lb ed="N" n="0146a13"/>
<lb ed="N" n="0146a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0147a" n="0147a"/>
<lb ed="N" n="0147a01"/>
<lb ed="N" n="0147a02"/>
<lb ed="N" n="0147a03"/>
<lb ed="N" n="0147a04"/>
<lb ed="N" n="0147a05"/>
<lb ed="N" n="0147a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">五　攝離路分別</cb:mulu><head><ref cRef="PTS.Abhi-s.21"/>五　攝離路分別</head>
<lb ed="N" n="0147a07"/>
<lb ed="N" n="0147a08"/><p xml:id="pN70p0147a0801">一</p><lg type="regular" xml:id="lgN70p0147a0801"><l>由路心之〔心〕活動如上所述，</l>
<lb ed="N" n="0147a09"/><l>今說結〔生之心〕活動之攝者。</l></lg>
<lb ed="N" n="0147a10"/><p xml:id="pN70p0147a1001">二</p><p xml:id="pN70p0147a1002" cb:place="inline">四地、四種結生、四業、四種死之生起，此於「離路」之攝，當知爲四之
<lb ed="N" n="0147a11"/>四法。其中，</p>
<lb ed="N" n="0147a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">一　四地</cb:mulu><head>〔一、四地〕</head><p xml:id="pN70p0147a1204" cb:place="inline">是惡趣地、欲善趣地、色界地、無色界地，此名爲「四地」。其
<lb ed="N" n="0147a13"/>等〔四地〕中，（一）「惡趣地」是地獄、畜生界、餓鬼界、阿修羅衆，此爲四種。（二）
<lb ed="N" n="0147a14"/>「欲善趣地」是人、四王〔天〕、三十三〔天〕、夜摩〔天〕、都率〔天〕、樂變化〔天〕、
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0148a" n="0148a"/>
<lb ed="N" n="0148a01"/>他化自在〔天〕，此爲七種。而以上十一地亦稱爲「欲界地」。（三）梵衆〔天〕、梵輔
<lb ed="N" n="0148a02"/>〔天〕、大梵〔天〕，此爲初禪地。少光〔天〕、無量光〔天〕，此是第二禪地。少淨
<lb ed="N" n="0148a03"/>〔天〕、無量淨〔天〕，徧淨〔天〕，此爲第三禪地。廣果〔天〕、無想有情〔天〕、淨
<lb ed="N" n="0148a04"/>居〔天〕，此爲第四禪地。以上十六種是色界地。淨居地是無煩〔天〕、無熱〔天〕、
<lb ed="N" n="0148a05"/>善現〔天〕、善見〔天〕、阿迦膩吒〔天〕之五種。（四）空無邊處地、識無邊處志地、
<lb ed="N" n="0148a06"/>無所有處地、非想非非想處地之四種，此爲「無色界地」。</p>
<lb ed="N" n="0148a07"/><p xml:id="pN70p0148a0701">三</p><lg xml:id="lgN70p0148a0701"><l>淨居〔天〕，凡夫及</l>
<lb ed="N" n="0148a08"/><l>須陀洹、斯陀含人不得〔生〕。</l>
<lb ed="N" n="0148a09"/><l>聖者不生無想〔天〕及惡趣地，</l>
<lb ed="N" n="0148a10"/><l>其餘聖非聖所共得。</l></lg>
<lb ed="N" n="0148a11"/><p xml:id="pN70p0148a1101">此是〔四之四法〕中爲地之四法。</p>
<lb ed="N" n="0148a12"/><p xml:id="pN70p0148a1201"><ref cRef="PTS.Abhi-s.22"/>四</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">二　四種結生</cb:mulu><head>〔二、四種結生〕</head><p xml:id="pN70p0148a1207" cb:place="inline">惡趣結生、欲善趣結生、色界結生、無色界結生，
<lb ed="N" n="0148a13"/>此爲「四種結生」。其中<anchor xml:id="nkr_note_orig_0148001" n="0148001"/>、（一）不善異熟捨俱之推度〔心〕，是轉生惡趣爲刹那結
<lb ed="N" n="0148a14"/>〔生〕，其後成爲有分<anchor xml:id="nkr_note_orig_0148002" n="0148002"/>〔心〕，有分之後成爲死<anchor xml:id="nkr_note_orig_0148003" n="0148003"/>〔心〕而斷絕。此名爲「一惡趣結
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0149a" n="0149a"/>
<lb ed="N" n="0149a01"/>生」〔心〕。其次，（二）善異熟捨俱之推度〔心〕，是於欲善趣（甲）生盲<anchor xml:id="nkr_note_orig_0149004" n="0149004"/>等之人
<lb ed="N" n="0149a02"/>人，（乙）依止地者（土地神），及（丙）於墮處轉起阿修羅之結生〔心〕、有分〔心〕、
<lb ed="N" n="0149a03"/>死〔心〕。其次，大異熟之〔八〕心，於欲善趣之一切處轉起結生〔心〕、有分〔心〕、
<lb ed="N" n="0149a04"/>死〔心〕。此等之九〔心〕名爲「欲善趣結生」〔心〕。而以上十種，稱爲欲界結生〔心〕。</p>
<lb ed="N" n="0149a05"/><p xml:id="pN70p0149a0501">其中，四惡趣、人、墮處阿修羅之壽量無有定數。然，四大王天之壽量<anchor xml:id="nkr_note_orig_0149005" n="0149005"/>，依
<lb ed="N" n="0149a06"/>天之〔數〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0149006" n="0149006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0149006" n="0149006"/>爲五百歲，依人間之數爲九百萬歲。<name role="" type="person">三十三天</name>之〔壽量是四大王天〕
<lb ed="N" n="0149a07"/>之四倍。<name role="" type="person">夜摩天</name>之〔壽量又增〕其四倍，都率天之〔壽量又增〕其四倍，樂變化天
<lb ed="N" n="0149a08"/>之〔壽量又增〕其四倍，<name role="" type="person">他化自在天</name>之〔壽量又增〕其四倍。</p>
<lb ed="N" n="0149a09"/><p xml:id="pN70p0149a0901">五</p><lg xml:id="lgN70p0149a0901"><l>〔他化〕自在〔天〕之〔壽量以人間之數〕</l>
<lb ed="N" n="0149a10"/><l>爲九十二億一千萬年又六百萬歲<anchor xml:id="nkr_note_orig_0149007" n="0149007"/>。</l></lg>
<lb ed="N" n="0149a11"/><p xml:id="pN70p0149a1101">六</p><p xml:id="pN70p0149a1102" cb:place="inline">（三）初禪異熟〔心〕，於初禪地轉起結生〔心〕、有分〔心〕、死〔心〕。
<lb ed="N" n="0149a12"/>同樣於第二禪異熟〔心〕及第三禪異熟〔心〕者於第二禪地，第四禪異熟〔心〕者
<lb ed="N" n="0149a13"/>於第三禪地，第五禪異熟〔心〕是於第四禪地〔轉起結生心、有分心、死心〕。然，
<lb ed="N" n="0149a14"/>無想有情之結生唯是色。同樣其〔結生〕後之轉起及於死時亦唯是色轉起而滅。此
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0150a" n="0150a"/>
<lb ed="N" n="0150a01"/>等之六名爲「色界結生」。</p>
<lb ed="N" n="0150a02"/><p xml:id="pN70p0150a0201">其等中，梵衆天之壽量爲三之一劫，梵輔〔天〕之〔壽量〕爲半劫，大梵〔天〕
<lb ed="N" n="0150a03"/>之〔壽量〕爲一劫。少光天之〔壽量〕爲二劫，無量光〔天〕之〔壽量〕爲四劫，
<lb ed="N" n="0150a04"/><ref cRef="PTS.Abhi-s.23"/>光音〔天〕之〔壽量〕爲八劫。少淨〔天〕之〔壽量〕爲十六劫，無量淨〔天〕之
<lb ed="N" n="0150a05"/>〔壽量〕爲三十二劫，徧淨〔天〕之〔壽量〕爲六十四劫。廣果〔天〕及無想有情
<lb ed="N" n="0150a06"/>之〔壽量〕爲五百劫，無煩〔天〕之〔壽量〕爲千劫，無熱〔天〕之〔壽量〕爲二
<lb ed="N" n="0150a07"/>千劫，善現〔天〕之〔壽量〕爲四千劫，善見〔天〕之〔壽量〕爲八千劫，阿迦膩
<lb ed="N" n="0150a08"/>吒〔天〕之〔壽量〕爲一萬六千劫。</p>
<lb ed="N" n="0150a09"/><p xml:id="pN70p0150a0901">（四）初無色等之異熟〔心〕如次第於初無色等之地而轉起結生〔心〕、有分〔心〕、
<lb ed="N" n="0150a10"/>死〔心〕。此等之四，名爲「無色結生」。而於其等生於空無邊處天之壽量爲二萬劫。
<lb ed="N" n="0150a11"/>生於識無邊處天之〔壽量〕爲四萬劫，生於無所有處天之〔壽量〕爲六萬劫，生於
<lb ed="N" n="0150a12"/>非想非非想處天之〔壽量〕爲八萬四千劫。</p>
<lb ed="N" n="0150a13"/><p xml:id="pN70p0150a1301">七</p><lg xml:id="lgN70p0150a1301"><l>結生有分〔心〕，乃至死意位</l>
<lb ed="N" n="0150a14"/><l>皆是爲同一、〔同〕境〔同〕一生。</l></lg>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0151a" n="0151a"/>
<lb ed="N" n="0151a01"/><p xml:id="pN70p0151a0101">此是〔四之四法〕中之結生四法。</p>
<lb ed="N" n="0151a02"/><p xml:id="pN70p0151a0201">八</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">三　四業</cb:mulu><head>〔三、四業〕</head><p xml:id="pN70p0151a0205" cb:place="inline">今生〔業〕、支持〔業〕、妨害〔業〕、破損〔業〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0151008" n="0151008"/>，此
<lb ed="N" n="0151a03"/>由作用爲〔四業〕，重〔業〕、近〔業〕、宿習〔業〕、已作業，此依取異熟之異門爲
<lb ed="N" n="0151a04"/>〔四業〕，現法受〔業〕、次生受〔業〕、後後受〔業〕、旣有業，此名依異熟時之四
<lb ed="N" n="0151a05"/>業。又不善〔業〕、欲界善〔業〕、色界善〔業〕、無色界善〔業〕，此依異熟處爲〔四
<lb ed="N" n="0151a06"/>業〕。</p>
<lb ed="N" n="0151a07"/><p xml:id="pN70p0151a0701">其中，「不善」〔業〕，是由身業、語業、意業之業門爲三種。何以故？殺生、不
<lb ed="N" n="0151a08"/>與取、邪欲行此稱身表，於身門數數行故名爲身業。妄語、兩舌、惡口、綺語，此
<lb ed="N" n="0151a09"/>稱語表，於語門數數行故名爲語業。貪欲、瞋恚、邪見，此不依表（身語），於意數
<lb ed="N" n="0151a10"/>數行故名爲意業。其等中，由殺生、惡口、是由瞋根瞋恚而生，邪欲行、貪欲、邪
<lb ed="N" n="0151a11"/>見是由貪根而〔生〕，餘之〔不與取、妄語、兩舌、綺語之〕四，是由〔貪、癡之〕
<lb ed="N" n="0151a12"/><ref cRef="PTS.Abhi-s.24"/>二根而生。而〔八十九〕心生起者，此不善〔業〕，共爲十二種。</p>
<lb ed="N" n="0151a13"/><p xml:id="pN70p0151a1301">「欲界善」〔業〕亦於身門轉起爲身業，於語門轉起爲語業，於意門轉起爲意業。
<lb ed="N" n="0151a14"/>由如斯業門者〔欲界善業〕爲三種。又由施、戒、修〔之別〕亦爲〔三種〕。而〔八
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0152a" n="0152a"/>
<lb ed="N" n="0152a01"/>十九〕心生起者，此〔欲界善業〕爲八種。若由〔財物之〕施、〔持〕戒、〔禪定之〕
<lb ed="N" n="0152a02"/>修、〔長上之〕恭敬、〔看病等之〕作務、得〔福之施〕、對得〔福無慳垢〕隨喜、聽
<lb ed="N" n="0152a03"/>法、說法、〔離邪見〕見正直業，卽爲十種。而以上〔十二不善心、八善心〕之二十
<lb ed="N" n="0152a04"/>種，皆稱爲欲界業。</p>
<lb ed="N" n="0152a05"/><p xml:id="pN70p0152a0501">其次，「色界善」〔業〕唯是意業。此是修所成而由安止（根本定）之所得。若
<lb ed="N" n="0152a06"/>由禪之差別，〔色界善業〕爲五種。同樣「無色界善」〔業〕是意業，此亦是修所成而
<lb ed="N" n="0152a07"/>由安止（根本定）之所得。由所緣之差別，〔無色界善業〕爲四種。</p>
<lb ed="N" n="0152a08"/><p xml:id="pN70p0152a0801">此〔諸業〕中，〔十二〕不善業除去掉擧〔心〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0152009" n="0152009"/>而〔十一心〕於惡趣地生起結
<lb ed="N" n="0152a09"/>生。然於轉起一切十二種，七不善異熟〔心〕，在欲界及色界之一切處適合於異熟。
<lb ed="N" n="0152a10"/>欲界善〔心〕亦唯於欲界善趣生起結生。然，〔一切八善心〕於轉起，〔八〕大異熟。
<lb ed="N" n="0152a11"/>其中，三因殊勝善〔心〕給與三因之結生，於轉起使異熟十六異熟<anchor xml:id="nkr_note_orig_0152010" n="0152010"/>〔心〕。三因之
<lb ed="N" n="0152a12"/>劣與二因殊勝之善〔心〕給與二因之結生，於轉起除去三因、使異熟十二異熟<anchor xml:id="nkr_note_orig_0152011" n="0152011"/>〔心〕。
<lb ed="N" n="0152a13"/>其次二因之劣善〔心〕，唯與無因之結生，於轉起唯使異熟〔八〕無因異熟<anchor xml:id="nkr_note_orig_0152012" n="0152012"/>〔心〕。</p>
<lb ed="N" n="0152a14"/><p xml:id="pN70p0152a1401">九</p><lg xml:id="lgN70p0152a1401"><l>某人人〔宣說〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0152013" n="0152013"/>，無行〔心〕不令熟有行異熟〔心〕，</l>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0153a" n="0153a"/>
<lb ed="N" n="0153a01"/><l>有行〔心令熟〕無行異熟〔心〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0153014" n="0153014"/>。</l>
<lb ed="N" n="0153a02"/><l>若依彼等〔之說〕，如次第有十二、十、八之異熟<anchor xml:id="nkr_note_orig_0153015" n="0153015"/>，</l>
<lb ed="N" n="0153a03"/><l>隨順其說從發生而擧示。</l></lg>
<lb ed="N" n="0153a04"/><p xml:id="pN70p0153a0401">一〇</p><p xml:id="pN70p0153a0403" cb:place="inline">其次，色界善〔心〕若修初禪之小者生起於梵衆〔天〕，若其中修者〔生
<lb ed="N" n="0153a05"/>起〕於梵輔〔天〕，若修勝者〔生起〕大梵〔天〕。同樣，若修第二禪、第三禪之小
<lb ed="N" n="0153a06"/><ref cRef="PTS.Abhi-s.25"/>者於少光〔天〕，若修中者於無量光〔天〕，若修勝者〔生起〕於光音〔天〕。若修第
<lb ed="N" n="0153a07"/>四禪之小者於少淨〔天〕，若修中者於無量淨〔天〕，若修勝者〔生起〕於徧淨〔天〕。
<lb ed="N" n="0153a08"/>若修第五禪於廣果〔天〕，若修其想之離者〔生起〕於無想有情〔天〕。又阿那含<anchor xml:id="nkr_note_orig_0153016" n="0153016"/>
<lb ed="N" n="0153a09"/>是生起淨居〔天〕。如次第修無色界善者生起於無色〔天〕中。</p>
<lb ed="N" n="0153a10"/><p xml:id="pN70p0153a1001">一一</p><lg xml:id="lgN70p0153a1001"><l>從如斯地轉起大（上二界）之福，</l>
<lb ed="N" n="0153a11"/><l>於結生、轉起生其同〔界地之異〕熟。</l></lg>
<lb ed="N" n="0153a12"/><p xml:id="pN70p0153a1201">此是〔四之四法〕業之四法。</p>
<lb ed="N" n="0153a13"/><p xml:id="pN70p0153a1301">一二</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">四　四種死及結生之次第</cb:mulu><head>〔四、四種死及結生之次第〕</head><p xml:id="pN70p0153a1313" cb:place="inline">由壽盡、業盡，兩者之盡，由斷業而有
<lb ed="N" n="0153a14"/>「四種死之生起」。又如是而死之人人<anchor xml:id="nkr_note_orig_0153017" n="0153017"/>，（一）於〔近〕死之時⸺適合業力現前
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0154a" n="0154a"/>
<lb ed="N" n="0154a01"/>⸺於〔兩〕有之中間令生結生（有與有之連結）「業」，又（二）曾其業之作時得
<lb ed="N" n="0154a02"/>⸺〔爲業〕⸺資助色等之「業相」，（三）生起之後當得有受用之「趣相」，依業力
<lb ed="N" n="0154a03"/>而現起六門之隨一。</p>
<lb ed="N" n="0154a04"/><p xml:id="pN70p0154a0401">然後，如斯現起緣彼〔業、業相、趣相等之〕所緣，隨順於業以起異熟爲徧淨，
<lb ed="N" n="0154a05"/>又隨染之〔心相續〕⸺隨順應得之有，心相續傾向其處⸺數數多轉起。或唯業
<lb ed="N" n="0154a06"/>令生其〔結生〕使其新鮮而達於〔意〕門。彼死之接近者，於路心之終，又於有分
<lb ed="N" n="0154a07"/>之滅盡，由死爲現在有之終了生起死心而滅。其滅完了，其後，如斯緣所得之所緣，
<lb ed="N" n="0154a08"/>無明隨眠所圍，渴愛隨眠爲根本之行而令生，由相應〔之諸法〕而徧取令住於俱生
<lb ed="N" n="0154a09"/>〔之諸法〕，以令連結其次之有而稱爲結生之先行⸺適合於有基或無基<anchor xml:id="nkr_note_orig_0154018" n="0154018"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0154018" n="0154018"/>⸺生起
<lb ed="N" n="0154a10"/>意，住立於次之有。</p>
<lb ed="N" n="0154a11"/><p xml:id="pN70p0154a1101"><ref cRef="PTS.Abhi-s.26"/>一三</p><p xml:id="pN70p0154a1103" cb:place="inline">其次，於近死之路〔心〕，於徐緩轉起，所期望唯五速行，若現在之〔色〕
<lb ed="N" n="0154a12"/>所緣現存於識閾時而死者，結生、有分之所緣亦應爲現在。如是由欲界結生而把取
<lb ed="N" n="0154a13"/>六門之業相及趣相而得現在、過去所緣<anchor xml:id="nkr_note_orig_0154019" n="0154019"/>。又業〔一心刹那相續故〕唯爲過去〔所
<lb ed="N" n="0154a14"/>緣〕而把取於意門。此等一切爲小（欲界）法之所緣。</p>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0155a" n="0155a"/>
<lb ed="N" n="0155a01"/><p xml:id="pN70p0155a0101">其次，由色界結生，唯施設（假法）之業相爲所緣。同樣於無色之結生，亦唯
<lb ed="N" n="0155a02"/>大界（上二界）及施設之業相，適合爲所緣。其次，無想之有情僅以命九法爲結生
<lb ed="N" n="0155a03"/>而存立。故彼等〔無想有情〕名爲「依色之結生者」。無色（有情）爲「依非色之結生
<lb ed="N" n="0155a04"/>者」。其餘〔之有情〕，是「依色非色之結生者」。</p>
<lb ed="N" n="0155a05"/><p xml:id="pN70p0155a0501">一四</p><lg xml:id="lgN70p0155a0501"><l>無色〔有情〕之死後除去（不生）下無色，</l>
<lb ed="N" n="0155a06"/><l>有結生於無色及〔結生〕欲〔界〕三因。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0155020" n="0155020"/></l>
<lb ed="N" n="0155a07"/><l>色界之死〔後〕除無因，應有〔二因、三因之結生〕，</l>
<lb ed="N" n="0155a08"/><l>由欲界三因死而有一切〔之結生〕，</l>
<lb ed="N" n="0155a09"/><l>由其他（二因、無因）有〔結生〕於欲界。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0155021" n="0155021"/></l></lg>
<lb ed="N" n="0155a10"/><p xml:id="pN70p0155a1001">此是〔四之四法〕中死、結生之次第。</p>
<lb ed="N" n="0155a11"/><p xml:id="pN70p0155a1101">一五</p><p xml:id="pN70p0155a1103" cb:place="inline">如斯取結生者，由結生滅<anchor xml:id="nkr_note_orig_0155022" n="0155022"/>後以來，緣同一所緣而同一心至死心生起止，
<lb ed="N" n="0155a12"/>不生起路心時，依有之分稱爲有分相續而意無斷絕，如河流之轉起。而於最後由死
<lb ed="N" n="0155a13"/>成爲死心而滅。然後，又〔生〕結生等，如車輪如次第轉轉而轉起。</p>
<lb ed="N" n="0155a14"/><p xml:id="pN70p0155a1401">一六</p><lg xml:id="lgN70p0155a1401"><l>〔如〕斯於此世有結生、有分、路〔心〕、死</l>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0156a" n="0156a"/>
<lb ed="N" n="0156a01"/><l>次更有結生、有分〔等〕如斯轉轉心相續。</l>
<lb ed="N" n="0156a02"/><l>而省察此爲不恒常，得證無死句（涅槃），</l>
<lb ed="N" n="0156a03"/><l>善務之慧者，正實善正斷愛潤之結。</l></lg>
<lb ed="N" n="0156a04"/><p xml:id="pN70p0156a0401">於此攝阿毘達磨義論
<lb type="honorific" ed="N" n="0156a05"/>名爲離路分別第五品。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="N" n="0156a06"/>
<lb ed="N" n="0156a07"/>
<lb ed="N" n="0156a08"/>
<lb ed="N" n="0156a09"/>
<lb ed="N" n="0156a10"/>
<lb ed="N" n="0156a11"/>
<lb ed="N" n="0156a12"/>
<lb ed="N" n="0156a13"/>
<lb ed="N" n="0156a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0157a" n="0157a"/>
<lb ed="N" n="0157a01"/>
<lb ed="N" n="0157a02"/>
<lb ed="N" n="0157a03"/>
<lb ed="N" n="0157a04"/>
<lb ed="N" n="0157a05"/>
<lb ed="N" n="0157a06"/>
<lb ed="N" n="0157a07"/>
<lb ed="N" n="0157a08"/>
<lb ed="N" n="0157a09"/>
<lb ed="N" n="0157a10"/>
<lb ed="N" n="0157a11"/>
<lb ed="N" n="0157a12"/>
<lb ed="N" n="0157a13"/>
<lb ed="N" n="0157a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0158a" n="0158a"/>
<lb ed="N" n="0158a01"/>
<lb ed="N" n="0158a02"/>
<lb ed="N" n="0158a03"/>
<lb ed="N" n="0158a04"/>
<lb ed="N" n="0158a05"/>
<lb ed="N" n="0158a06"/>
<lb ed="N" n="0158a07"/>
<lb ed="N" n="0158a08"/>
<lb ed="N" n="0158a09"/>
<lb ed="N" n="0158a10"/>
<lb ed="N" n="0158a11"/>
<lb ed="N" n="0158a12"/>
<lb ed="N" n="0158a13"/>
<lb ed="N" n="0158a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0159a" n="0159a"/>
<lb ed="N" n="0159a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">六　攝色分別</cb:mulu><head><ref cRef="PTS.Abhi-s.27"/>六　攝色分別</head>
<lb ed="N" n="0159a02"/>
<lb ed="N" n="0159a03"/><p xml:id="pN70p0159a0301">一</p><lg xml:id="lgN70p0159a0301"><l>以上有心、心所法種種轉起<anchor xml:id="nkr_note_orig_0159001" n="0159001"/>之分別</l>
<lb ed="N" n="0159a04"/><l>已分別者今當說明色。</l>
<lb ed="N" n="0159a05"/><l>關此〔色〕依列擧、分別、等起、聚、</l>
<lb ed="N" n="0159a06"/><l>緣起之次第有五種之攝。</l></lg>
<lb ed="N" n="0159a07"/><p xml:id="pN70p0159a0701">二</p><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">一　色之列擧</cb:mulu><head>〔一、色之列擧〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0159002" n="0159002"/></head><p xml:id="pN70p0159a0707" cb:place="inline">四大種及四大種所造色，此二種色攝十一種。何以
<lb ed="N" n="0159a08"/>故？（一）地界、水界、火界、風界名爲「大種色」。（二）眼、耳、鼻、舌、身名爲
<lb ed="N" n="0159a09"/>「淨色」。（三）色、聲、香、味及除水界稱三大種之觸名爲「境色」。（四）如性（女
<lb ed="N" n="0159a10"/>根）、男性（男根）名爲「性色」。（五）心基名爲「心色」。（六）命根名爲「命色」。（七）
<lb ed="N" n="0159a11"/>段食名爲「食色」。以上此十八種色稱<anchor xml:id="nkr_note_orig_0159003" n="0159003"/>爲自性色、自相色、完色、色色、思惟色。
<lb ed="N" n="0159a12"/>（八）虛空界名爲「限界色」。（九）身表、語表名爲「表色」。（一〇）色輕快性、〔色〕
<lb ed="N" n="0159a13"/>柔軟性、〔色〕適業性及〔身語之〕二表名爲「變化色」。（一一）色積集、〔色〕相續、
<lb ed="N" n="0159a14"/>〔色〕老性、〔色〕無常性名爲「相色」。而於此生色由積集、相續之名而說。以上此
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0160a" n="0160a"/>
<lb ed="N" n="0160a01"/>十一種色由自性而成二十八種。</p>
<lb ed="N" n="0160a02"/><p xml:id="pN70p0160a0201">三</p><lg xml:id="lgN70p0160a0201"><l>何以故？</l>
<lb ed="N" n="0160a03"/><l>〔四〕大種、〔五〕淨、〔四〕境、〔二〕性、心及</l>
<lb ed="N" n="0160a04"/><l>命、食色爲十八種，</l>
<lb ed="N" n="0160a05"/><l>限界、〔二〕表、〔三〕變化、〔四〕相之</l>
<lb ed="N" n="0160a06"/><l>十不完〔色〕而成二十八種。</l></lg>
<lb ed="N" n="0160a07"/><p xml:id="pN70p0160a0701"><ref cRef="PTS.Abhi-s.28"/>四</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">二　色之分別</cb:mulu><head>〔二、色之分別〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0160004" n="0160004"/></head><p xml:id="pN70p0160a0707" cb:place="inline">其次，此一切之色唯無因、有緣、有漏、有爲、
<lb ed="N" n="0160a08"/>世間、欲界、無所緣、非所緣故爲一種。又依內外等種種差別。何以故？（一）稱
<lb ed="N" n="0160a09"/>爲淨者有五種名爲內色，其他爲外色。（二）稱〔五〕淨、心〔基〕有六種<anchor xml:id="nkr_note_orig_0160005" n="0160005"/>名爲基
<lb ed="N" n="0160a10"/>色，其他爲非基色。（三）稱爲淨、表之七種名爲門色，其他爲非門色。（四）稱爲
<lb ed="N" n="0160a11"/>淨、性、命之八種名爲根色，其他爲非根色。（五）～（七）稱爲淨、境之十二種，
<lb ed="N" n="0160a12"/>是麤色、近色、有對色，其他是細色、遠色、無對色。（八）業生〔色〕是執受色，
<lb ed="N" n="0160a13"/>其他是非執受色。（九）色處是有見色，其他是無見色。（一〇）眼等二是不到達〔境〕，
<lb ed="N" n="0160a14"/>鼻等之三是到達〔境〕。以上五種皆是取境色，其他是不取境色。（一一）色、香、
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0161a" n="0161a"/>
<lb ed="N" n="0161a01"/>味、食素（段食）、四大種之八種是不簡別色，其他是簡別色。</p>
<lb ed="N" n="0161a02"/><p xml:id="pN70p0161a0201">五</p><lg xml:id="lgN70p0161a0201"><l>如斯二十八種〔色〕聰慧者</l>
<lb ed="N" n="0161a03"/><l>宜分別內等三法之差別。</l></lg>
<lb ed="N" n="0161a04"/><p xml:id="pN70p0161a0401">此是〔色攝〕中之色分別。</p>
<lb ed="N" n="0161a05"/><p xml:id="pN70p0161a0501">六</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">三　色之等起</cb:mulu><head>〔三、色之等起〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0161006" n="0161006"/></head><p xml:id="pN70p0161a0507" cb:place="inline">業、心、時節、食名爲四色等起。其中，（一）欲
<lb ed="N" n="0161a06"/>界、色界之二十五種<anchor xml:id="nkr_note_orig_0161007" n="0161007"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0161007" n="0161007"/>之善不善業所行作以取結生，〔其〕刹那刹那於內相續而令等起
<lb ed="N" n="0161a07"/>業等起色。（二）除無色之異熟〔心〕及二之〔前〕五識，餘七十五種心，亦含括最
<lb ed="N" n="0161a08"/>初之有分，〔其等諸心〕生時令等起心等起色。其中，安止（根本定）速行〔心〕令
<lb ed="N" n="0161a09"/>起威儀。確定〔心〕、欲界速行〔心〕、神通〔心是不僅威儀〕卽表亦使等起。又其
<lb ed="N" n="0161a10"/>中，十三<anchor xml:id="nkr_note_orig_0161008" n="0161008"/>之善速行〔心〕亦令生笑。（三）稱寒、冷、暑、熱之火界達於住位，必
<lb ed="N" n="0161a11"/><ref cRef="PTS.Abhi-s.29"/>內外適合令等起時節等起色。（四）稱食素之食，嚥下時達於住〔位〕，而卽令等起
<lb ed="N" n="0161a12"/>食等起色。</p>
<lb ed="N" n="0161a13"/><p xml:id="pN70p0161a1301">其中，心〔色〕、根〔色〕之〔九〕唯是業生。二表唯是心生。聲是心、時節生。
<lb ed="N" n="0161a14"/>輕快性〔柔軟性、適業性〕等之三是由時節、心、食而生。〔八種之〕不簡別色<anchor xml:id="nkr_note_orig_0161009" n="0161009"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0162a" n="0162a"/>
<lb ed="N" n="0162a01"/>及虛空界是由〔業、心、時節、食之〕四發生。〔四種之〕相色<anchor xml:id="nkr_note_orig_0162010" n="0162010"/>不從任何而生。</p>
<lb ed="N" n="0162a02"/><p xml:id="pN70p0162a0201">七</p><lg xml:id="lgN70p0162a0201"><l>如次<anchor xml:id="nkr_note_orig_0162011" n="0162011"/>第十八、十五、十三、十二<anchor xml:id="nkr_note_orig_0162012" n="0162012"/></l>
<lb ed="N" n="0162a03"/><l>是由業、心、時節、食而生。</l>
<lb ed="N" n="0162a04"/><l>〔四種之〕相〔色〕單生業等色之自性故，</l>
<lb ed="N" n="0162a05"/><l>說不從任何而生。</l></lg>
<lb ed="N" n="0162a06"/><p xml:id="pN70p0162a0601">此是〔色之攝〕中色等起法。</p>
<lb ed="N" n="0162a07"/><p xml:id="pN70p0162a0701">八</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">四　色之聚</cb:mulu><head>〔四、色聚〕</head><p xml:id="pN70p0162a0705" cb:place="inline">一起、一滅、一所依、俱行之二十一<anchor xml:id="nkr_note_orig_0162013" n="0162013"/>名爲色聚<anchor xml:id="nkr_note_orig_0162014" n="0162014"/>。其
<lb ed="N" n="0162a08"/>中，命與〔八種之〕不簡別色，與眼共言眼十法。同樣〔命與八不簡別色之九〕共
<lb ed="N" n="0162a09"/>與身耳等組合，如次第〔言〕耳十法、鼻十法、舌十法、身十法、女性十法、男性
<lb ed="N" n="0162a10"/>十法、基十法。〔八〕不簡色與命共言命九法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0162015" n="0162015"/>。此等之〔眼十法乃至命九法之〕九，
<lb ed="N" n="0162a11"/>爲「業等起聚」。</p>
<lb ed="N" n="0162a12"/><p xml:id="pN70p0162a1201">其次，〔八〕不簡別色是純八法。其〔八法〕與身表共爲身表九法。〔八法是〕
<lb ed="N" n="0162a13"/>共語表及聲爲語表十法。〔八法〕是〔共〕輕快性〔柔軟性、適業性〕等爲軟快性
<lb ed="N" n="0162a14"/>等之十一法。〔八法〕是共身表、輕快性等爲十二法。〔八法是〕〔共〕語表、聲、輕
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0163a" n="0163a"/>
<lb ed="N" n="0163a01"/>快性等爲十三法。此〔純八法乃至十三法之〕六是「心等起聚」。</p>
<lb ed="N" n="0163a02"/><p xml:id="pN70p0163a0201">純八法、聲九法、輕快性等之十一法，聲、輕快性等之十二法，此四是「時節等
<lb ed="N" n="0163a03"/>起聚」。</p>
<lb ed="N" n="0163a04"/><p xml:id="pN70p0163a0401">純八法、聲九法、輕快性等之十一法，此二法是「食等起聚」。</p>
<lb ed="N" n="0163a05"/><p xml:id="pN70p0163a0501">其中，純八法與聲九法，此二之時節、等起聚，亦得於〔身體〕外。其餘一切
<lb ed="N" n="0163a06"/>唯於內。</p>
<lb ed="N" n="0163a07"/><p xml:id="pN70p0163a0701">九</p><lg xml:id="lgN70p0163a0701"><l>業、心、時節、食等起如次第：</l>
<lb ed="N" n="0163a08"/><l>九、六、四、二<anchor xml:id="nkr_note_orig_0163016" n="0163016"/>而〔合爲〕二十一聚。</l>
<lb ed="N" n="0163a09"/><l>諸聚之限界、相故，聰慧者，</l>
<lb ed="N" n="0163a10"/><l>虛空<anchor xml:id="nkr_note_orig_0163017" n="0163017"/>與〔四〕相不言爲聚分。</l></lg>
<lb ed="N" n="0163a11"/><p xml:id="pN70p0163a1101">此是〔色之攝〕中聚之結合。</p>
<lb ed="N" n="0163a12"/><p xml:id="pN70p0163a1201"><ref cRef="PTS.Abhi-s.30"/>一〇</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">五　轉起之次第</cb:mulu><head>〔五、轉起之次第〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0163018" n="0163018"/></head><p xml:id="pN70p0163a1209" cb:place="inline">其次，此等一切不缺得適合於欲界之轉起。其
<lb ed="N" n="0163a13"/>次，於〔欲界之〕結生，濕生者與化生者，稱眼、耳、鼻、舌、身、性、基十法之
<lb ed="N" n="0163a14"/>七十法，於最多時現前。而最少時，眼、耳、鼻、性十法或時<anchor xml:id="nkr_note_orig_0163019" n="0163019"/>不得。故其等〔之
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0164a" n="0164a"/>
<lb ed="N" n="0164a01"/>任何或全部滅〕而應知聚〔之數〕。其次，於胎生有情稱爲身、性、基十法之三十法
<lb ed="N" n="0164a02"/>現前。其處，〔胎生有情〕亦於性十法時不得。其後於轉起，於次第眼十法等現前。
<lb ed="N" n="0164a03"/>如斯結生以來，有業等起〔色〕，第二心以來，有心等起〔色〕，〔第二心之〕住時以
<lb ed="N" n="0164a04"/>來，有時節等起〔色〕，食素周徧於〔身體〕以來，有食等起〔色〕。如斯，四等起
<lb ed="N" n="0164a05"/>色聚之相續，於欲界如燈焰，如河流，如有壽之限內無斷絕而轉起。而於死時，死
<lb ed="N" n="0164a06"/>心以前第十七<anchor xml:id="nkr_note_orig_0164020" n="0164020"/>心之住時以後，不生起業生色。其以前生起業生色與死心同時轉起
<lb ed="N" n="0164a07"/>而滅。其後心生、食生之色斷絕。其後時節等起色展轉稱爲死屍而轉起。</p>
<lb ed="N" n="0164a08"/><p xml:id="pN70p0164a0801">一一</p><lg xml:id="lgN70p0164a0801"><l>如斯死之有情更於次之有</l>
<lb ed="N" n="0164a09"/><l>結生以來，同樣色轉起。</l></lg>
<lb ed="N" n="0164a10"/><p xml:id="pN70p0164a1001">一二</p><p xml:id="pN70p0164a1003" cb:place="inline">其次，於色界中，不得鼻、舌、身、性十法及食生聚。故彼等之結生時，
<lb ed="N" n="0164a11"/>眼、耳、基之三十法與命九法，〔得〕四之業等起聚<anchor xml:id="nkr_note_orig_0164021" n="0164021"/>。於轉起得心、時節等起〔之
<lb ed="N" n="0164a12"/>四聚〕。其次，於無想有情不得眼、耳、基、聲，又〔不得〕一切之心生色。故彼等
<lb ed="N" n="0164a13"/>〔無想有情〕之結生時唯有命九法。又轉起時除去聲，存留時節等起色。如斯當知
<lb ed="N" n="0164a14"/>稱爲欲、色、無想依三處中之結生、轉起是二種色之轉起。</p>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0165a" n="0165a"/>
<lb ed="N" n="0165a01"/><p xml:id="pN70p0165a0101">一三</p><lg xml:id="lgN70p0165a0101"><l>〔一切〕二十八〔色〕在欲中，二十三<anchor xml:id="nkr_note_orig_0165022" n="0165022"/>〔色〕在色中，</l>
<lb ed="N" n="0165a02"/><l>於無相〔有情〕唯十七<anchor xml:id="nkr_note_orig_0165023" n="0165023"/>色，無色無何物。</l>
<lb ed="N" n="0165a03"/><l><ref cRef="PTS.Abhi-s.31"/>於生起（結生）不得，聲、變化〔色〕、老性、死（無常性），</l>
<lb ed="N" n="0165a04"/><l>然於轉起無有不得者。</l></lg>
<lb ed="N" n="0165a05"/><p xml:id="pN70p0165a0501">此是〔色之攝〕中色轉起之次第<anchor xml:id="nkr_note_orig_0165024" n="0165024"/>。</p>
<lb ed="N" n="0165a06"/><p xml:id="pN70p0165a0601">一四</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">六　涅槃論</cb:mulu><head>〔六、涅槃論〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0165025" n="0165025"/></head><p xml:id="pN70p0165a0607" cb:place="inline">其次，涅槃稱爲出世間，依四道智而作證者，爲道、
<lb ed="N" n="0165a07"/>果之所緣，放棄所謂瓦那（vana）之渴愛故言爲涅槃。若由自性爲一種。若由原因
<lb ed="N" n="0165a08"/>之異門，爲有餘依涅槃界及無餘依涅槃界二種。若由行相之差別者是空、無相、無
<lb ed="N" n="0165a09"/>願之三種。</p>
<lb ed="N" n="0165a10"/><p xml:id="pN70p0165a1001">一五</p><lg xml:id="lgN70p0165a1001"><l>脫瓦那諸大仙宣說，無死、究竟、</l>
<lb ed="N" n="0165a11"/><l>無爲、無上之句爲涅槃。</l>
<lb ed="N" n="0165a12"/><l>如斯如來宣說心、心所、色、</l>
<lb ed="N" n="0165a13"/><l>涅槃四種第一義。</l></lg>
<lb ed="N" n="0165a14"/><p xml:id="pN70p0165a1401">此於攝阿毘達磨義論
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0166a" n="0166a"/>
<lb type="honorific" ed="N" n="0166a01"/>名爲攝色分別第六品。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="N" n="0166a02"/>
<lb ed="N" n="0166a03"/>
<lb ed="N" n="0166a04"/>
<lb ed="N" n="0166a05"/>
<lb ed="N" n="0166a06"/>
<lb ed="N" n="0166a07"/>
<lb ed="N" n="0166a08"/>
<lb ed="N" n="0166a09"/>
<lb ed="N" n="0166a10"/>
<lb ed="N" n="0166a11"/>
<lb ed="N" n="0166a12"/>
<lb ed="N" n="0166a13"/>
<lb ed="N" n="0166a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0167a" n="0167a"/>
<lb ed="N" n="0167a01"/>
<lb ed="N" n="0167a02"/>
<lb ed="N" n="0167a03"/>
<lb ed="N" n="0167a04"/>
<lb ed="N" n="0167a05"/>
<lb ed="N" n="0167a06"/>
<lb ed="N" n="0167a07"/>
<lb ed="N" n="0167a08"/>
<lb ed="N" n="0167a09"/>
<lb ed="N" n="0167a10"/>
<lb ed="N" n="0167a11"/>
<lb ed="N" n="0167a12"/>
<lb ed="N" n="0167a13"/>
<lb ed="N" n="0167a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0168a" n="0168a"/>
<lb ed="N" n="0168a01"/>
<lb ed="N" n="0168a02"/>
<lb ed="N" n="0168a03"/>
<lb ed="N" n="0168a04"/>
<lb ed="N" n="0168a05"/>
<lb ed="N" n="0168a06"/>
<lb ed="N" n="0168a07"/>
<lb ed="N" n="0168a08"/>
<lb ed="N" n="0168a09"/>
<lb ed="N" n="0168a10"/>
<lb ed="N" n="0168a11"/>
<lb ed="N" n="0168a12"/>
<lb ed="N" n="0168a13"/>
<lb ed="N" n="0168a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0169a" n="0169a"/>
<lb ed="N" n="0169a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">七　攝集分別</cb:mulu><head><ref cRef="PTS.Abhi-s.32"/>七　攝集分別</head>
<lb ed="N" n="0169a02"/>
<lb ed="N" n="0169a03"/><p xml:id="pN70p0169a0301">一</p><lg xml:id="lgN70p0169a0301"><l>七十二種<anchor xml:id="nkr_note_orig_0169001" n="0169001"/>是基法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0169002" n="0169002"/>言爲有相，</l>
<lb ed="N" n="0169a04"/><l>我今適宜說其等〔基法〕之集。</l></lg>
<lb ed="N" n="0169a05"/><p xml:id="pN70p0169a0501">二</p><p xml:id="pN70p0169a0502" cb:place="inline">集之攝當知是攝不善、攝雜、攝菩提分、攝一切之四種。何以故？</p>
<lb ed="N" n="0169a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">一　攝不善</cb:mulu><head>〔一〕先述「攝不善」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0169003" n="0169003"/></head><p xml:id="pN70p0169a0607" cb:place="inline">之四漏：欲漏、有漏、見漏、無明漏，四暴流：欲流、
<lb ed="N" n="0169a07"/>有流、見流、無明流，四軛：欲軛、有軛、見軛、無明軛，四繫：貪欲身繫、瞋恚
<lb ed="N" n="0169a08"/>身繫、戒禁取身繫，此實在著身繫，四取：欲取、見取、戒禁取、我語取，六蓋：
<lb ed="N" n="0169a09"/>欲貪蓋、瞋恚蓋、惛沈睡眠蓋、掉擧惡作蓋、疑蓋、無明蓋，七隨眠：欲貪隨眠、
<lb ed="N" n="0169a10"/>有貪隨眠、瞋恚隨眠、慢隨眠、見隨眠、疑隨眠、無明隨眠，十結：於經中有欲貪
<lb ed="N" n="0169a11"/>結、色貪結、無色貪結、瞋結、慢結、見結、戒禁取結、疑結、掉擧結、無明結，
<lb ed="N" n="0169a12"/>在論中另有十結：欲貪結、有欲結、瞋恚結、慢結、見結、戒禁取結、疑結、嫉結、
<lb ed="N" n="0169a13"/><ref cRef="PTS.Abhi-s.33"/>慳結、無明結，十煩惱：貪、瞋、癡、慢、見、疑、惛沈、掉擧、無慚、無愧。而
<lb ed="N" n="0169a14"/>此中，於漏等依欲、有之名，以此爲基渴愛之意義。戒禁取<anchor xml:id="nkr_note_orig_0169004" n="0169004"/>，此實住著、我語取，
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0170a" n="0170a"/>
<lb ed="N" n="0170a01"/>如斯轉起，言不外是惡見。</p>
<lb ed="N" n="0170a02"/><p xml:id="pN70p0170a0201">三</p><lg xml:id="lgN70p0170a0201"><l>漏、暴流、軛、繫依基（自性）爲（貪、見、無明之）三，</l>
<lb ed="N" n="0170a03"/><l>取是說（貪、見）之二，蓋應爲八<anchor xml:id="nkr_note_orig_0170005" n="0170005"/>。</l>
<lb ed="N" n="0170a04"/><l>隨眠爲六<anchor xml:id="nkr_note_orig_0170006" n="0170006"/>、結爲九<anchor xml:id="nkr_note_orig_0170007" n="0170007"/>，</l>
<lb ed="N" n="0170a05"/><l>煩惱言十，此九種是惡之攝。</l></lg>
<lb ed="N" n="0170a06"/><p xml:id="pN70p0170a0601">四</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">二　攝雜</cb:mulu><head>〔二〕「攝雜」</head><p xml:id="pN70p0170a0605" cb:place="inline">有六因：貪、瞋、癡、無貪、無瞋、無癡。七禪支：尋、
<lb ed="N" n="0170a07"/>伺、喜（pīti）、一境性、喜（somanassa）、憂、捨。十二道支：正見、正思惟、正
<lb ed="N" n="0170a08"/>語、正業、正命、正精進、正念、正定、邪見、邪思惟、邪精進、邪定。二十二根：
<lb ed="N" n="0170a09"/>眼根、耳根、鼻根、舌根、身根、女根、男根、命根、意根、樂根、苦根、喜根、
<lb ed="N" n="0170a10"/>憂根、捨根、信根、精進根、念根、定根、慧根、未知當知根、已知根、具知根。
<lb ed="N" n="0170a11"/>九力：信力、精進力、念力、定力、慧力、慚力、愧力、無慚力、無愧力。四增上：
<lb ed="N" n="0170a12"/>欲增上、心增上、精進增上、觀增上。四食：段食、第二觸〔食〕、第三意思〔食〕、
<lb ed="N" n="0170a13"/>第四識〔食〕。而於此中，於〔二十二〕根，言須陀洹道智是未知當知根、阿羅漢果
<lb ed="N" n="0170a14"/>是具知根，中之六智是已知根。又於命根有色、非色之二種。於前五識〔不得〕禪
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0171a" n="0171a"/>
<lb ed="N" n="0171a01"/>支，無精進中〔不得〕諸力<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171008" n="0171008"/>，於無因中不得道支。同樣於疑心中無有一境性、〔定〕
<lb ed="N" n="0171a02"/>道〔支〕、〔定〕根、〔定〕力之狀態。從二因、三因之速行中其發生，得〔隨〕一之
<lb ed="N" n="0171a03"/>增上。</p>
<lb ed="N" n="0171a04"/><p xml:id="pN70p0171a0401">五</p><lg xml:id="lgN70p0171a0401"><l>若依基（自性）因六、禪支五<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171009" n="0171009"/>、道支九<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171010" n="0171010"/>，</l>
<lb ed="N" n="0171a05"/><l>根法十六<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171011" n="0171011"/>、力法言九。</l>
<lb ed="N" n="0171a06"/><l>增上言四、食亦同〔四〕，斯七種</l>
<lb ed="N" n="0171a07"/><l>善等之雜合言爲雜之攝。</l></lg>
<lb ed="N" n="0171a08"/><p xml:id="pN70p0171a0801"><ref cRef="PTS.Abhi-s.34"/>六</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">三　攝菩提分</cb:mulu><head>〔三〕「攝菩提分」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171012" n="0171012"/>中</head><p xml:id="pN70p0171a0808" cb:place="inline">有四念處：身隨觀念處、受隨觀念處、心隨觀
<lb ed="N" n="0171a09"/>念處、法隨觀念處。有四正勤：已起諸惡令捨斷之精進，未起諸惡令不起之精進，
<lb ed="N" n="0171a10"/>未起諸善令生起之精進，已起諸善令增大之精進。四神足：欲神足、心神足、精進
<lb ed="N" n="0171a11"/>神足、觀神足。五根：信根、精進根、念根、定根、慧根。五力：信力、精進力、
<lb ed="N" n="0171a12"/>念力、定力、慧力。七覺支：念覺支、擇法覺支、精進覺支、喜覺支、輕安覺支、
<lb ed="N" n="0171a13"/>定覺支、捨覺支。八道支：正見、正思惟、正語、正業、正命、正精進、正念、正
<lb ed="N" n="0171a14"/>定。而於邐中，四念處言爲一正念，同樣四正勤〔可言一〕正精進。</p>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0172a" n="0172a"/>
<lb ed="N" n="0172a01"/><p xml:id="pN70p0172a0101">七</p><lg xml:id="lgN70p0172a0101"><l>若依自性<anchor xml:id="nkr_note_orig_0172013" n="0172013"/>、欲、心、捨、信、輕安、</l>
<lb ed="N" n="0172a02"/><l>喜、正見、思惟、精住、三離<anchor xml:id="nkr_note_orig_0172014" n="0172014"/>、正念、</l>
<lb ed="N" n="0172a03"/><l>及禪定，此等十四，其中</l>
<lb ed="N" n="0172a04"/><l>其中分別三十七，總攝者便成七種<anchor xml:id="nkr_note_add_0172a0401" n="0172a0401"/><anchor xml:id="beg0172a0401" n="0172a0401"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0172a0401"/>。</l>
<lb ed="N" n="0172a05"/><l>思惟輕安喜捨欲，心三離九<anchor xml:id="nkr_note_orig_0172015" n="0172015"/>各一處，</l>
<lb ed="N" n="0172a06"/><l>精進有九<anchor xml:id="nkr_note_orig_0172016" n="0172016"/>念<anchor xml:id="nkr_note_orig_0172017" n="0172017"/>〔八處〕，定有四<anchor xml:id="nkr_note_orig_0172018" n="0172018"/>慧有五<anchor xml:id="nkr_note_orig_0172019" n="0172019"/>處，</l>
<lb ed="N" n="0172a07"/><l>信二<anchor xml:id="nkr_note_orig_0172020" n="0172020"/>處此三七法，爲最勝最上分別。</l>
<lb ed="N" n="0172a08"/><l>出世間總〔三十七〕，但有時無<anchor xml:id="nkr_note_orig_0172021" n="0172021"/>思惟<anchor xml:id="nkr_note_orig_0172022" n="0172022"/>、喜，</l>
<lb ed="N" n="0172a09"/><l>世間〔戒等〕六淸淨，於轉起時適合〔存〕。</l></lg>
<lb ed="N" n="0172a10"/><p xml:id="pN70p0172a1001"><ref cRef="PTS.Abhi-s.35"/>八</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">四　攝一切</cb:mulu><head>〔四〕「攝一切」</head><p xml:id="pN70p0172a1006" cb:place="inline">有五：色蘊、受蘊、想蘊、行蘊、識蘊。五取蘊：色
<lb ed="N" n="0172a11"/>取蘊、受取蘊、想取蘊、行取蘊、識取蘊。十二處：眼處、耳處、鼻處、舌處、身
<lb ed="N" n="0172a12"/>處、意處、色處、聲處、香處、味處、觸處、法處。十八界：眼界、耳界、鼻界、
<lb ed="N" n="0172a13"/>舌界、身界、意界、色界、聲界、香界、味界、觸界、法界、眼識界、耳識界、鼻
<lb ed="N" n="0172a14"/>識界、舌識界、身識界、意識界。有四諦：苦聖諦、苦集聖諦、苦集滅聖諦、苦滅
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0173a" n="0173a"/>
<lb ed="N" n="0173a01"/>道聖諦。而此中，〔五十二〕心所、〔十六〕細色<anchor xml:id="nkr_note_orig_0173023" n="0173023"/>與涅槃之六十九法稱爲法處、法
<lb ed="N" n="0173a02"/>界。意處分別爲七識界。</p>
<lb ed="N" n="0173a03"/><p xml:id="pN70p0173a0301">九</p><lg xml:id="lgN70p0173a0301"><l>色受乃至想，及餘諸心所</l>
<lb ed="N" n="0173a04"/><l>識之此等五，而說爲五蘊。</l>
<lb ed="N" n="0173a05"/><l>五取蘊亦然，其等屬三界，</l>
<lb ed="N" n="0173a06"/><l>無分之涅槃，免除蘊之攝。</l>
<lb ed="N" n="0173a07"/><l>門及所緣別，而有〔十二〕處，</l>
<lb ed="N" n="0173a08"/><l>門所緣生起、異門〔十八〕處。</l>
<lb ed="N" n="0173a09"/><l>三地之輪迴，集是苦渴愛，</l>
<lb ed="N" n="0173a10"/><l>涅槃名爲滅，與此出世間，</l>
<lb ed="N" n="0173a11"/><l>之相應〔法〕道，及果亦是道</l>
<lb ed="N" n="0173a12"/><l>如斯攝一切，不出四聖諦。</l>
<lb ed="N" n="0173a13"/><l>宣說五種別。</l></lg>
<lb ed="N" n="0173a14"/><p xml:id="pN70p0173a1401">此於攝阿毘達磨義論
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0174a" n="0174a"/>
<lb type="honorific" ed="N" n="0174a01"/>名爲攝集分別第七品。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="N" n="0174a02"/>
<lb ed="N" n="0174a03"/>
<lb ed="N" n="0174a04"/>
<lb ed="N" n="0174a05"/>
<lb ed="N" n="0174a06"/>
<lb ed="N" n="0174a07"/>
<lb ed="N" n="0174a08"/>
<lb ed="N" n="0174a09"/>
<lb ed="N" n="0174a10"/>
<lb ed="N" n="0174a11"/>
<lb ed="N" n="0174a12"/>
<lb ed="N" n="0174a13"/>
<lb ed="N" n="0174a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0175a" n="0175a"/>
<lb ed="N" n="0175a01"/>
<lb ed="N" n="0175a02"/>
<lb ed="N" n="0175a03"/>
<lb ed="N" n="0175a04"/>
<lb ed="N" n="0175a05"/>
<lb ed="N" n="0175a06"/>
<lb ed="N" n="0175a07"/>
<lb ed="N" n="0175a08"/>
<lb ed="N" n="0175a09"/>
<lb ed="N" n="0175a10"/>
<lb ed="N" n="0175a11"/>
<lb ed="N" n="0175a12"/>
<lb ed="N" n="0175a13"/>
<lb ed="N" n="0175a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0176a" n="0176a"/>
<lb ed="N" n="0176a01"/>
<lb ed="N" n="0176a02"/>
<lb ed="N" n="0176a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">八　攝緣分別</cb:mulu><head><ref cRef="PTS.Abhi-s.36"/>八　攝緣分別</head>
<lb ed="N" n="0176a04"/><p xml:id="pN70p0176a0401">一</p><lg type="regular" xml:id="lgN70p0176a0401"><l>一切有爲法，以爲何法緣？</l>
<lb ed="N" n="0176a05"/><l>今如其適宜，我當分別說。</l></lg>
<lb ed="N" n="0176a06"/><p xml:id="pN70p0176a0601">二</p><p xml:id="pN70p0176a0602" cb:place="inline">緣之攝當有緣起法及發趣法二種。其中，「緣起<anchor xml:id="nkr_note_orig_0176001" n="0176001"/>法」是言觀察：「〔此〕
<lb ed="N" n="0176a07"/>有故彼有，〔此無故彼無〕」唯性質之行相。其次發趣，關於說差別而〔轉起〕緣及住
<lb ed="N" n="0176a08"/>立。然，諸阿闍梨混合〔緣起法與發趣法之〕兩者爲論註。</p>
<lb ed="N" n="0176a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">一　緣起法</cb:mulu><head>〔一、緣起法〕</head><p xml:id="pN70p0176a0905" cb:place="inline">其中，無明緣行、行緣識、識緣名色、名色緣六處、六處緣
<lb ed="N" n="0176a10"/>觸、觸緣受、受緣渴愛、渴愛緣取、取緣有、有緣生、生緣老死而發生愁、悲、苦、
<lb ed="N" n="0176a11"/>憂、惱。如是此一切爲苦滅之集。</p>
<lb ed="N" n="0176a12"/><p xml:id="pN70p0176a1201">此是〔緣攝〕中之緣起法。</p>
<lb ed="N" n="0176a13"/><p xml:id="pN70p0176a1301">三</p><p xml:id="pN70p0176a1302" cb:place="inline">其中<anchor xml:id="nkr_note_orig_0176002" n="0176002"/>，當知三時、十二支、二十行相、三連結、四略、三輪轉、二根
<lb ed="N" n="0176a14"/>本。何以故？無明、行是過去時，生、老死是未來時、中八是現在時，此爲「三時」。
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0177a" n="0177a"/>
<lb ed="N" n="0177a01"/>無明、行、識、名色、六處、觸、受、有、生、老死，此爲「十二支」。而此時，愁
<lb ed="N" n="0177a02"/>等之語以示等流果〔而非別支〕。其次，此〔緣起支〕中，由無明、行之語亦含攝愛、
<lb ed="N" n="0177a03"/>取、有之意義。於同說愛、取、有而含有無明、行〔之意義〕。又言生、老死有識等
<lb ed="N" n="0177a04"/>五果之意義故：</p>
<lb ed="N" n="0177a05"/><p xml:id="pN70p0177a0501">四</p><lg type="regular" xml:id="lgN70p0177a0501"><l>過去之因五，現在有五果，</l>
<lb ed="N" n="0177a06"/><l>現在因之五，未來成五果<anchor xml:id="nkr_note_orig_0177003" n="0177003"/>。</l></lg>
<lb ed="N" n="0177a07"/><p xml:id="pN70p0177a0701"><ref cRef="PTS.Abhi-s.37"/>五</p><lg xml:id="lgN70p0177a0701"><l>此是「二十行相、三連結、四略」。</l></lg>
<lb ed="N" n="0177a08"/><p xml:id="pN70p0177a0801">無明、愛、取是煩惱輪轉，所稱業有，有之一部分與行爲業輪轉，稱爲起有，
<lb ed="N" n="0177a09"/>有之一部分與餘〔之七支〕爲異熟輪轉。此爲「三輪轉」。當知無明與愛爲「二根本」。</p>
<lb ed="N" n="0177a10"/><p xml:id="pN70p0177a1001">六</p><lg xml:id="lgN70p0177a1001"><l>彼等根本<anchor xml:id="nkr_note_orig_0177004" n="0177004"/>滅，由此〔輪轉〕滅，</l>
<lb ed="N" n="0177a11"/><l>老死<anchor xml:id="nkr_note_orig_0177005" n="0177005"/>之昏迷，人人所逼惱，</l>
<lb ed="N" n="0177a12"/><l>數數諸漏生，無明益增大<anchor xml:id="nkr_note_orig_0177006" n="0177006"/>。</l>
<lb ed="N" n="0177a13"/><l>斯無始連相，輪轉於三地（三界）</l>
<lb ed="N" n="0177a14"/><l>是故大牟尼，施設緣起法。</l></lg>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0178a" n="0178a"/>
<lb ed="N" n="0178a01"/><p xml:id="pN70p0178a0101">七</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">二　發趣法</cb:mulu><head>〔二、發趣法〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0178007" n="0178007"/></head><p xml:id="pN70p0178a0106" cb:place="inline">〔「發趣法」者〕是〔二十四緣〕於：因緣、所緣緣、
<lb ed="N" n="0178a02"/>增上緣、無間緣、等無間緣、俱生緣、互相緣、依緣、親依緣、前生緣、後生緣、
<lb ed="N" n="0178a03"/>習行緣、業緣、異熟緣、食緣、根緣、禪緣、道緣、相應緣、不相應緣、有緣、非
<lb ed="N" n="0178a04"/>有緣、離去緣、不離去緣。</p>
<lb ed="N" n="0178a05"/><p xml:id="pN70p0178a0501">此是〔緣攝〕中之發趣法。</p>
<lb ed="N" n="0178a06"/><p xml:id="pN70p0178a0601">八</p><lg type="regular" xml:id="lgN70p0178a0601"><l>（一）名對於名緣六種，</l><l>（二）對於名色緣五種，</l>
<lb ed="N" n="0178a07"/><l>（三）更對色只緣一種，</l><l>（四）色對於名亦唯一，</l>
<lb ed="N" n="0178a08"/><l>（五）施設與名色對名，</l><l>亦緣二（六）〔名色〕之二</l>
<lb ed="N" n="0178a09"/><l>對〔名色之〕二緣九種，</l><l>如是成爲六種緣<anchor xml:id="nkr_note_orig_0178008" n="0178008"/>。</l></lg>
<lb ed="N" n="0178a10"/><p xml:id="pN70p0178a1001">九</p><p xml:id="pN70p0178a1002" cb:place="inline">（一）於前滅之心心所法對於現在之心心所法是依無間、等無間、非有、
<lb ed="N" n="0178a11"/>離去〔緣〕爲〔緣〕。前速行對於後速行是依習行〔緣〕爲〔緣〕。俱生之心心所法
<lb ed="N" n="0178a12"/>互相依相應〔緣〕爲〔緣〕。此是「名對於名爲六種緣」。</p>
<lb ed="N" n="0178a13"/><p xml:id="pN70p0178a1301">（二）因、禪支、道支對於俱生之名色，依因〔緣、禪緣、道緣〕等爲〔緣〕。
<lb ed="N" n="0178a14"/>俱生之思對於俱生之名色，〔依業緣爲緣〕，多刹那之思對於依業生起之名色而依業
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0179a" n="0179a"/>
<lb ed="N" n="0179a01"/>〔緣爲緣〕。異熟蘊對於互相及俱生之色而依異熟〔緣〕爲〔緣〕。此是「名對於名色
<lb ed="N" n="0179a02"/>之五種緣」。</p>
<lb ed="N" n="0179a03"/><p xml:id="pN70p0179a0301"><ref cRef="PTS.Abhi-s.38"/>（三）後世之心心所法對於前生之此身而依後生〔緣爲緣〕。如斯「名對於色唯
<lb ed="N" n="0179a04"/>一種緣」。</p>
<lb ed="N" n="0179a05"/><p xml:id="pN70p0179a0501">（四）六基於轉起對於七識界是〔依前生緣爲緣〕，又五所緣對五識路<anchor xml:id="nkr_note_orig_0179009" n="0179009"/>是依前
<lb ed="N" n="0179a06"/>生〔緣爲緣〕。如斯「色對於名亦一種緣」。</p>
<lb ed="N" n="0179a07"/><p xml:id="pN70p0179a0701">（五）「施設、名色對於名」是依所緣〔緣〕、親依〔緣〕之「二種緣」。其〔所緣
<lb ed="N" n="0179a08"/>緣、親依緣之〕中，所緣是色等而爲六種，親依是所緣親依、無間親依、自然親依
<lb ed="N" n="0179a09"/>之三種。其中，不重所緣是爲所緣親依。於無間（前）滅之心心所法是無間親依。
<lb ed="N" n="0179a10"/>又貪等之法、信等、樂、苦、人、食物、時節、臥坐具於適合對內外善等之法而爲
<lb ed="N" n="0179a11"/>〔自然親依〕。又業對於異熟爲〔自然親依〕。如斯自然親依有多種。</p>
<lb ed="N" n="0179a12"/><p xml:id="pN70p0179a1201">一〇</p><p xml:id="pN70p0179a1203" cb:place="inline">（六）「名色對於名色」，於適宜依增上、俱生、互相、依、食、根、不
<lb ed="N" n="0179a13"/>相應、有、不離去〔緣〕之「九種緣」。其中，〔一〕所尊重之所緣對於名而依所緣增
<lb ed="N" n="0179a14"/>上爲〔增上緣〕。俱生俱增上<anchor xml:id="nkr_note_orig_0179010" n="0179010"/>之四種亦對俱生之名色，依俱生增上爲〔增上緣〕。
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0180a" n="0180a"/>
<lb ed="N" n="0180a01"/>有斯二種之增上緣。〔二〕心心所法互相及對於俱生之色，爲〔俱生緣〕，大種是互
<lb ed="N" n="0180a02"/>相及對所造色爲〔俱生緣〕，於結生刹那之基〔色〕與異熟〔心心所〕於互相爲〔俱
<lb ed="N" n="0180a03"/>生緣〕，有斯三種之俱生緣。〔三〕心心所法於互相〔爲互相緣〕，大種於互相爲〔互
<lb ed="N" n="0180a04"/>相緣〕，於結生刹那之基色與異熟〔心心所〕於互相〔爲互相緣〕，有斯三種之互相
<lb ed="N" n="0180a05"/>緣。〔四〕心心所法互相及對俱生色而〔爲依緣〕，大種互相及對所造色而〔爲依緣〕，
<lb ed="N" n="0180a06"/>六基對於七識界〔爲依緣〕，有斯三種之依緣。〔五〕段食對此身〔爲食緣〕，非色食
<lb ed="N" n="0180a07"/>對於俱生之名色〔爲食緣〕，有斯二種之食緣。〔六〕五淨〔根〕對於五識〔爲根緣〕，
<lb ed="N" n="0180a08"/>色命根對執受色〔爲根緣〕、非色命根對俱生之名色〔爲根緣〕，有斯三種之根緣。
<lb ed="N" n="0180a09"/>〔七〕於下生（結生）刹那之基〔色〕對於異熟〔心心所依俱生爲不相應緣〕，心心
<lb ed="N" n="0180a10"/>所法對俱生色而依俱生〔爲不相應緣〕，後生之心心所法對前生之此身體而依後生
<lb ed="N" n="0180a11"/>〔爲不相應緣〕，於轉起六基對七識界而依前生〔爲不相應緣〕，有斯三種之不相應
<lb ed="N" n="0180a12"/>緣。</p>
<lb ed="N" n="0180a13"/><p xml:id="pN70p0180a1301"><ref cRef="PTS.Abhi-s.39"/>一一</p><lg xml:id="lgN70p0180a1301"><l>〔八〕～〔九〕普俱生、前生、後生、段食</l>
<lb ed="N" n="0180a14"/><l>色命之此五種爲有緣及不離緣。</l></lg>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0181a" n="0181a"/>
<lb ed="N" n="0181a01"/><p xml:id="pN70p0181a0101">一二</p><p xml:id="pN70p0181a0103" cb:place="inline">其次，於所緣〔緣〕、親依〔緣〕、業〔緣〕、有緣之〔四緣〕中包含一切
<lb ed="N" n="0181a02"/>之〔二十四〕緣。其次，於此俱生色在一切轉起中，有心等起〔色〕，於結生中，有
<lb ed="N" n="0181a03"/>已作（業作）色，當知如斯有二種。</p>
<lb ed="N" n="0181a04"/><p xml:id="pN70p0181a0401">一三</p><lg xml:id="lgN70p0181a0401"><l>如斯由發生〔過去、未來、現在之〕三時及〔涅槃、施設之〕離時，</l>
<lb ed="N" n="0181a05"/><l>內外與有爲及無爲諸法，</l>
<lb ed="N" n="0181a06"/><l>爲施設（假法）、名、色之三而住立，</l>
<lb ed="N" n="0181a07"/><l>於〔此〕發趣〔論〕一切爲二十四緣<anchor xml:id="nkr_note_orig_0181011" n="0181011"/>。</l></lg>
<lb ed="N" n="0181a08"/><p xml:id="pN70p0181a0801">一四</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">三　施設</cb:mulu><head>〔三、施設〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0181012" n="0181012"/></head><p xml:id="pN70p0181a0806" cb:place="inline">其中，色蘊是色法。稱爲心心所之四非色蘊與涅槃之
<lb ed="N" n="0181a09"/>五種是非色亦言爲名。其〔名色〕以外者爲施設（假法）。〔於施設〕有能施設之施
<lb ed="N" n="0181a10"/>設及所施設之施設之二種。何以故？</p>
<lb ed="N" n="0181a11"/><p xml:id="pN70p0181a1101">（一）各各依大種之變化行相而各各施設地、山等，依資料（材料）之集合行
<lb ed="N" n="0181a12"/>相而〔施設〕家、車、荷車等，依五蘊而〔施設〕男、人等，依〔日〕月之運行等，
<lb ed="N" n="0181a13"/>而〔施設〕方、時等，依不觸之行相而〔施設〕坑、窟等，依各各大種相及特殊之
<lb ed="N" n="0181a14"/>修習而〔施設〕徧之相等。而如斯類之物，雖不存在第一義，但〔第一〕義之影行
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0182a" n="0182a"/>
<lb ed="N" n="0182a01"/>相爲心起（心）之所緣。又〔此〕各作自比較，於各別〔計度〕，而施設命名、號稱、
<lb ed="N" n="0182a02"/>言說故而言爲施設。此施設言爲「施設所施設」。</p>
<lb ed="N" n="0182a03"/><p xml:id="pN70p0182a0301">（二）其次「施設能施設」，是依名、名業等之名而說。其爲存在施設、非存在
<lb ed="N" n="0182a04"/>施設、存在非存在施設、非存在存在施設、存在存在施設、非存在非存在施設之六
<lb ed="N" n="0182a05"/>種。而此中，於第一義以存在之色、受等，依此而施設時，言此爲存在施設。其次，
<lb ed="N" n="0182a06"/>於第一義以不存在之土地、山等，依此而施設時，言此爲非存在施設。其次，依兩
<lb ed="N" n="0182a07"/><ref cRef="PTS.Abhi-s.40"/>者之混合，其餘當知如次第之六神通（存在非存在施設）、女聲（非存在存在施設）、
<lb ed="N" n="0182a08"/>眼識（存在存在施設）、王子（非存在非存在施設）。</p>
<lb ed="N" n="0182a09"/><p xml:id="pN70p0182a0901">一五</p><lg type="regular" xml:id="lgN70p0182a0901"><l>隨順於語音</l><l>依於耳識路<anchor xml:id="nkr_note_orig_0182013" n="0182013"/></l>
<lb ed="N" n="0182a10"/><l>無間轉起後</l><l>生起意門境。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0182014" n="0182014"/></l>
<lb ed="N" n="0182a11"/><l>隨順其施設</l><l>然後知其義〔意門〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0182015" n="0182015"/></l>
<lb ed="N" n="0182a12"/><l>當知彼施設</l><l>世間世俗法。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0182016" n="0182016"/></l></lg>
<lb ed="N" n="0182a13"/><p xml:id="pN70p0182a1301">此於攝阿毘達磨義論
<lb type="honorific" ed="N" n="0182a14"/>名爲攝分別第八品。</p></cb:div></cb:div>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0183a" n="0183a"/>
<lb ed="N" n="0183a01"/>
<lb ed="N" n="0183a02"/>
<lb ed="N" n="0183a03"/>
<lb ed="N" n="0183a04"/>
<lb ed="N" n="0183a05"/>
<lb ed="N" n="0183a06"/>
<lb ed="N" n="0183a07"/>
<lb ed="N" n="0183a08"/>
<lb ed="N" n="0183a09"/>
<lb ed="N" n="0183a10"/>
<lb ed="N" n="0183a11"/>
<lb ed="N" n="0183a12"/>
<lb ed="N" n="0183a13"/>
<lb ed="N" n="0183a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0184a" n="0184a"/>
<lb ed="N" n="0184a01"/>
<lb ed="N" n="0184a02"/>
<lb ed="N" n="0184a03"/>
<lb ed="N" n="0184a04"/>
<lb ed="N" n="0184a05"/>
<lb ed="N" n="0184a06"/>
<lb ed="N" n="0184a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">九　攝業處分別</cb:mulu><head><ref cRef="PTS.Abhi-s.41"/>九　攝業處分別</head>
<lb ed="N" n="0184a08"/>
<lb ed="N" n="0184a09"/><p xml:id="pN70p0184a0901">一</p><lg type="regular" xml:id="lgN70p0184a0901"><l>此後修習止與觀二種</l>
<lb ed="N" n="0184a10"/><l>我當說如次第之業處。</l></lg>
<lb ed="N" n="0184a11"/><p xml:id="pN70p0184a1101">二</p><p xml:id="pN70p0184a1102" cb:place="inline">其中<anchor xml:id="nkr_note_orig_0184001" n="0184001"/>，先述「止之攝」，是十徧處、十不淨、十隨念、四無量、一想、
<lb ed="N" n="0184a12"/>一差別、四無色之七種爲止業處攝，貪行者、瞋行者、癡行者、信行者、覺行者、
<lb ed="N" n="0184a13"/>尋行者之六種行者（性格者）攝，當知有徧作修習、近行修習、安止修習之三種修
<lb ed="N" n="0184a14"/>習及徧作相、取相、似相之三相。何以故？</p>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0185a" n="0185a"/>
<lb ed="N" n="0185a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">一　四十業處</cb:mulu><head>〔一、四十業處〕</head><p xml:id="pN70p0185a0106" cb:place="inline">地徧、水徧、火徧、風徧、靑徧、黃徧、赤徧、白徧、虛
<lb ed="N" n="0185a02"/>空徧、光明徧，此名爲十徧。膨脹〔相〕、靑瘀〔相〕、膿爛〔相〕、斷壞〔相〕、食
<lb ed="N" n="0185a03"/>殘〔相〕、散亂〔相〕、斬斫離散〔相〕、血塗〔相〕、蟲聚〔相〕、骸骨〔相〕，此名
<lb ed="N" n="0185a04"/>爲十不淨。佛隨念、法隨念、僧隨念、戒隨念、捨隨念、天隨念、寂止隨念、死隨
<lb ed="N" n="0185a05"/>念、身至念、安般念，此名爲十隨念。慈、悲、喜、捨，此名爲四無量，亦言爲〔四〕
<lb ed="N" n="0185a06"/>梵住。食厭想，名爲一想。四界差別名爲一差別。空無邊處等，名爲四無色。如斯
<lb ed="N" n="0185a07"/>解徧止者爲四十業處。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0185a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">二　六行者與四十業處之適不適</cb:mulu><head>〔二、六行者與四十業處之適不適〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0185002" n="0185002"/></head><p xml:id="pN70p0185a0814" cb:place="inline">其次，於〔六〕行者，稱爲貪行者，
<lb ed="N" n="0185a09"/>適合修十不淨及身至念之〔身體四十二〕部分修習<anchor xml:id="nkr_note_orig_0185003" n="0185003"/>。瞋行者〔適合修〕四無量及
<lb ed="N" n="0185a10"/><ref cRef="PTS.Abhi-s.42"/>靑等之四徧。癡行者與尋行者，〔適合〕安般念。信行者，〔適合〕佛隨念等之六。
<lb ed="N" n="0185a11"/>覺行者〔適合〕死〔隨念〕、寂止〔隨念〕、〔食厭〕想、〔界〕差別。其餘一切之業
<lb ed="N" n="0185a12"/>處，適合一一之行者（性格者）。其中，又於徧或大之〔徧適合〕癡行者，小〔徧適
<lb ed="N" n="0185a13"/>合〕尋行者。</p>
<lb ed="N" n="0185a14"/><p xml:id="pN70p0185a1401">此是〔業處〕中適〔不適〕之差別。</p>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0186a" n="0186a"/>
<lb ed="N" n="0186a01"/><p xml:id="pN70p0186a0101">三</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">三　三修習</cb:mulu><head>〔三、三修習〕</head><p xml:id="pN70p0186a0106" cb:place="inline">其次，於〔三〕修習<anchor xml:id="nkr_note_orig_0186004" n="0186004"/>，徧作修習於一切〔四十〕業
<lb ed="N" n="0186a02"/>處中皆必得。近行修習<anchor xml:id="nkr_note_orig_0186005" n="0186005"/>，於佛隨念等八、〔食厭〕想、〔四界〕差別之十業處中亦
<lb ed="N" n="0186a03"/>可成就，安止〔修習在此十業處中〕沒有。而餘在正三十業處中，〔不僅可徧作修習，
<lb ed="N" n="0186a04"/>近行修習〕且亦能成就安止修習。在此〔三十業處〕中，十徧、安般念是屬於第五
<lb ed="N" n="0186a05"/>禪，十不淨與身至念是屬於初禪，慈等之三是屬於〔下〕四禪<anchor xml:id="nkr_note_orig_0186006" n="0186006"/>，捨屬第五禪。斯
<lb ed="N" n="0186a06"/>〔以上〕二十六業處是屬色界禪，又四無色是屬無色禪。</p>
<lb ed="N" n="0186a07"/><p xml:id="pN70p0186a0701">此是〔業處〕中修習之差別。</p>
<lb ed="N" n="0186a08"/><p xml:id="pN70p0186a0801">四</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">四　三相</cb:mulu><head>〔四、三相〕</head><p xml:id="pN70p0186a0805" cb:place="inline">其次，於〔三〕相，若依徧作相、取相者，於一切〔四
<lb ed="N" n="0186a09"/>十〕業處中皆適宜必得。其次，似相唯於〔十〕徧、〔十〕不淨、部分（身至念）、
<lb ed="N" n="0186a10"/>安般念〔之二十二業處〕可得。不論如何，在其處〔二十二業處〕，緣似相而轉起近
<lb ed="N" n="0186a11"/>行定及安止定。何以故？謂於地曼陀羅<anchor xml:id="nkr_note_orig_0186007" n="0186007"/>等把取〔其〕相，初學者之彼所緣言爲「徧
<lb ed="N" n="0186a12"/>作相」，又此修習名爲徧作修習。其次，此相〔更〕由心把取，由眼見者之來現於意
<lb ed="N" n="0186a13"/>門時，同其所緣名爲「取相」，其修習卽能等持。其次，如斯等持者，於此後緣取相
<lb ed="N" n="0186a14"/>依徧作定而繼續修習者，如是類似於〔取相〕⸺以離基〔所依〕法⸺及稱爲施
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0187a" n="0187a"/>
<lb ed="N" n="0187a01"/>設修習所成之所緣建立於心中而善安止之時，此言爲生起「似相」。由此以來，捨離
<lb ed="N" n="0187a02"/>障礙⸺可稱爲欲界定⸺名爲圓滿近行修習。然後，以其同似相依近行定善修習
<lb ed="N" n="0187a03"/><ref cRef="PTS.Abhi-s.43"/>者，卽安止色界初禪。其後，從初禪轉向〔自在〕、入定〔自在〕、在定〔自在〕、出
<lb ed="N" n="0187a04"/>定〔自在〕、觀察〔自在〕，由此五自在<anchor xml:id="nkr_note_orig_0187008" n="0187008"/>而使自在訓熟，而捨離尋等之麤支，爲生
<lb ed="N" n="0187a05"/>起伺等之細支而努力者，於次第適合安止於第二禪等。</p>
<lb ed="N" n="0187a06"/><p xml:id="pN70p0187a0601">如斯於地徧等之二十二學處可得<anchor xml:id="nkr_note_orig_0187009" n="0187009"/>似相。又餘〔之十八業處〕中，〔四〕無量對
<lb ed="N" n="0187a07"/>於有情施設而轉起。其次，除虛空〔徧〕幷在〔九〕徧中除棄任何之徧以所得虛空
<lb ed="N" n="0187a08"/>而行徧作「無邊」者，證初無色〔業處〕之安止，其初無色識行徧作「無邊」者，證得
<lb ed="N" n="0187a09"/>第二無色〔業處〕安止。又其初無色識之無<anchor xml:id="nkr_note_orig_0187010" n="0187010"/>而行徧作「無所有」者，證得第三無色
<lb ed="N" n="0187a10"/>〔業處〕安止。第三無色而行徧作「此是寂、此是勝」者，證得第四無色〔業處〕安
<lb ed="N" n="0187a11"/>止。而於餘之〔佛隨念等之十四〕業處，緣徧作佛德等之所緣，能把握其相時，對
<lb ed="N" n="0187a12"/>此而徧作〔定〕可等持，而成近行〔定〕。</p>
<lb ed="N" n="0187a13"/><p xml:id="pN70p0187a1301">其次，以神通<anchor xml:id="nkr_note_orig_0187011" n="0187011"/>轉起於色界第五禪爲神通立足處，由第五禪定而〔豫想〕顧念
<lb ed="N" n="0187a14"/>〔神通之期間〕決定等之後，行徧作〔修習〕者緣色等之所緣而適宜於安止。而神
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0188a" n="0188a"/>
<lb ed="N" n="0188a01"/>通是：</p>
<lb ed="N" n="0188a02"/><p xml:id="pN70p0188a0201">五</p><lg xml:id="lgN70p0188a0201"><l>神變、天耳、他心知、</l>
<lb ed="N" n="0188a03"/><l>宿住隨念、天眼之五種。</l></lg>
<lb ed="N" n="0188a04"/><p xml:id="pN70p0188a0401">此是境之差別及止業處法畢。</p>
<lb ed="N" n="0188a05"/><p xml:id="pN70p0188a0501">六</p><p xml:id="pN70p0188a0502" cb:place="inline">其次，「觀之業處」當知攝戒淸淨、心淸淨、見淸淨、度疑淸淨、道非道
<lb ed="N" n="0188a06"/>智見淸淨、行道智見淸淨、智見淸淨之七種淸淨，無常相、苦相、無我相之三相，
<lb ed="N" n="0188a07"/><ref cRef="PTS.Abhi-s.44"/>無常隨觀、苦隨觀、無我隨觀之三觀，思惟智、生滅智、壞智、怖畏智、過患智、
<lb ed="N" n="0188a08"/>厭智、脫欲智、省察智、行捨智、隨順智之十觀智，空解脫、無相解脫、無願解脫
<lb ed="N" n="0188a09"/>之三解脫，空隨觀、無相隨觀、無願隨觀之三解脫門。何以故？</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0188a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">五　七種淸淨</cb:mulu><head>〔五、七種淸淨〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0188012" n="0188012"/></head><p xml:id="pN70p0188a1006" cb:place="inline">（一）別解脫律儀戒、根律儀戒、活命徧淨戒、資具依
<lb ed="N" n="0188a11"/>戒之四徧淨戒言爲「戒淸淨」。（二）近行定、安止定之二種定言爲「心淸淨」。（三）
<lb ed="N" n="0188a12"/>由相（特相）、味（作用）、現起（現狀）、足處<anchor xml:id="nkr_note_orig_0188013" n="0188013"/>（直接因）而把握名色言爲「見淸
<lb ed="N" n="0188a13"/>淨」。（四）把其等名色之緣言爲「度疑淸淨」。（五）其次之後，如斯把握⸺有過去
<lb ed="N" n="0188a14"/>等之差別⸺於有緣之三界諸行，緣蘊等之理趣而由聚簡略之，由〔其等之〕盡滅
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0189a" n="0189a"/>
<lb ed="N" n="0189a01"/>義而無常、由怖畏義而苦、由不堅實義而無我，〔卽思惟以上三相〕，又依於〔三〕
<lb ed="N" n="0189a02"/>世、依於〔一期〕相續，又依刹那滅，以〔諸行之〕思惟智而思惟〔無常、苦、無
<lb ed="N" n="0189a03"/>我之〕三相者，又於其等〔諸行〕，依於緣與刹那，以生滅智隨觀生滅者。</p>
<lb ed="N" n="0189a04"/><p xml:id="pN70p0189a0401">七</p><lg xml:id="lgN70p0189a0401"><l>言爲光明、喜、輕安、勝解、</l>
<lb ed="N" n="0189a05"/><l>策勵、樂、智、起、捨、欲。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0189014" n="0189014"/></l></lg>
<lb ed="N" n="0189a06"/><p xml:id="pN70p0189a0601">八</p><p xml:id="pN70p0189a0602" cb:place="inline">由把握光明等〔十〕觀隨染之障礙而差別道非道之相，此言爲「道非道智
<lb ed="N" n="0189a07"/>見淸淨」。（六）又其次脫離斯障礙而生滅智以來至隨順〔智〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0189015" n="0189015"/>止，展轉〔無常、
<lb ed="N" n="0189a08"/>苦、無我〕三相之觀，（繼續）行道彼〔瑜伽〕者之九觀智言爲「行道智見淸淨」。（七）
<lb ed="N" n="0189a09"/>其次，斯行道彼〔瑜伽〕者，由觀之成熟，「今生起安止〔定〕」以斷有分<anchor xml:id="nkr_note_orig_0189016" n="0189016"/>而生起意
<lb ed="N" n="0189a10"/>門轉向〔心〕之後，二三（刹那）之觀心，緣無常等任何之彼相名爲徧作、近行、
<lb ed="N" n="0189a11"/>隨順之下轉起。以到頂點之觀，此言爲隨順〔觀〕、行捨〔觀〕、至出起觀。然後，
<lb ed="N" n="0189a12"/><ref cRef="PTS.Abhi-s.45"/>種姓心所緣涅槃，超克凡夫之姓，得成聖者之姓而轉起。其後徧知苦諦、捨斷集諦、
<lb ed="N" n="0189a13"/>作證滅諦、修習道諦，入於〔聖〕道〔心〕之安止路。其後轉起二三〔刹那〕之果
<lb ed="N" n="0189a14"/>心而滅。然後，墮於有分，更斷有分〔而如次〕轉起觀察智。</p>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0190a" n="0190a"/>
<lb ed="N" n="0190a01"/><p xml:id="pN70p0190a0101">九</p><lg xml:id="lgN70p0190a0101"><l>賢者觀察道、果、涅槃，已斷煩惱及</l>
<lb ed="N" n="0190a02"/><l>觀察殘餘（未斷）〔之煩惱〕，或不觀察。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0190017" n="0190017"/></l>
<lb ed="N" n="0190a03"/><l>如斯經過六淸淨之順觀應〔最後〕修習</l>
<lb ed="N" n="0190a04"/><l>此〔須陀洹道等之〕四種道言爲「智見淸淨」。</l></lg>
<lb ed="N" n="0190a05"/><p xml:id="pN70p0190a0501">此是〔觀業處〕中淸淨之差別。</p>
<lb ed="N" n="0190a06"/><p xml:id="pN70p0190a0601">一〇</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">六　三解脫門</cb:mulu><head>〔六、三解脫門〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0190018" n="0190018"/></head><p xml:id="pN70p0190a0608" cb:place="inline">其中，無我隨觀以脫離我住著故言空隨觀爲解脫
<lb ed="N" n="0190a07"/>門。無常隨觀以脫離顚倒相故言無相隨觀〔爲解脫門〕。苦隨觀以脫離渴愛之願求故
<lb ed="N" n="0190a08"/>言無願隨觀〔爲解脫門〕。故若至觀出起而觀<anchor xml:id="nkr_note_orig_0190019" n="0190019"/>「無我」者，〔此〕言爲空解脫道。若
<lb ed="N" n="0190a09"/>觀「無常」者，〔此〕言爲無相解脫〔道〕。若觀「苦」者，〔此〕言無願解脫〔道。斯〕
<lb ed="N" n="0190a10"/>道由觀之道程而得此三名稱。同樣果亦在道〔心〕之路中，由道之道程而〔得空、
<lb ed="N" n="0190a11"/>無相、無願之三種名〕。又在果定〔心〕之路中，依上述之方法而修觀，生起〔其〕
<lb ed="N" n="0190a12"/>各自之果由某人之觀的道程言爲空等之解脫。而依涅槃所緣，由自味（自相）而在
<lb ed="N" n="0190a13"/>〔道之路、果定之路〕一切處，而相等〔道、果之〕一切而有三種名。</p>
<lb ed="N" n="0190a14"/><p xml:id="pN70p0190a1401">此是〔觀業處〕中解脫之差別。</p>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0191a" n="0191a"/>
<lb ed="N" n="0191a01"/><p xml:id="pN70p0191a0101">一一</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">七　人之別</cb:mulu><head>〔七、人之別〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0191020" n="0191020"/></head><p xml:id="pN70p0191a0107" cb:place="inline">其次，修習須陀洹道已，依見、疑之捨斷而捨斷惡
<lb ed="N" n="0191a02"/>趣行者，極七還（最高七次生此世間者）而名爲「須陀洹」（預流）。修習斯陀含道已，
<lb ed="N" n="0191a03"/>淡薄貪、瞋、癡者，名爲「斯陀含」（一來），彼唯再一次來此世間。修習阿那含已，
<lb ed="N" n="0191a04"/>捨斷而無殘留之欲貪、瞋恚者，名爲「阿那含」（不還），〔彼〕不還來此世間。修習
<lb ed="N" n="0191a05"/><ref cRef="PTS.Abhi-s.46"/>阿羅漢已，捨斷而無殘留之〔一切〕煩惱者，名爲「阿羅漢」，〔彼〕漏盡者爲世間最
<lb ed="N" n="0191a06"/>上之應供者。</p>
<lb ed="N" n="0191a07"/><p xml:id="pN70p0191a0701">此是〔觀業處〕中人之差別。</p>
<lb ed="N" n="0191a08"/><p xml:id="pN70p0191a0801">一二</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">八　定之差別</cb:mulu><head>〔八、定之差別〕</head><p xml:id="pN70p0191a0808" cb:place="inline">其次，「果定」是隨各自之果而〔得〕共通於一切者。
<lb ed="N" n="0191a09"/>然，得入定於「滅定」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0191021" n="0191021"/>是阿那含與阿羅漢。其〔定〕中，如次第入定初禪等之大（上
<lb ed="N" n="0191a10"/>二界）定而出定，在其處觀各處諸行之法而至無所有處止，然後〔在定期間之〕決
<lb ed="N" n="0191a11"/>定等行多所作而入定於非想非非想處，於二〔刹那〕安止速行之後，彼心之相續斷
<lb ed="N" n="0191a12"/>絕，此爲入滅定者。其次，出定之時，阿那含卽一次轉起阿那含果〔心〕，阿羅漢一
<lb ed="N" n="0191a13"/>次轉起阿羅漢果〔心〕而隨有分，然後轉起觀察〔智〕。</p>
<lb ed="N" n="0191a14"/><p xml:id="pN70p0191a1401">此是〔觀業處〕中定之差別。</p>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0192a" n="0192a"/>
<lb ed="N" n="0192a01"/><p xml:id="pN70p0192a0101">一三</p><lg xml:id="lgN70p0192a0101"><l>而於〔佛〕敎冀求行道之樂味者，</l>
<lb ed="N" n="0192a02"/><l>應修習最上〔止、觀之〕二修習。</l></lg>
<lb ed="N" n="0192a03"/><p xml:id="pN70p0192a0301">此於攝阿毘達磨義論
<lb type="honorific" ed="N" n="0192a04"/>名攝業處分別第九品。</p>
<lb ed="N" n="0192a05"/><p xml:id="pN70p0192a0501">攝阿毘達磨義論畢</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="N" n="0192a06"/>
<lb ed="N" n="0192a07"/>
<lb ed="N" n="0192a08"/>
<lb ed="N" n="0192a09"/>
<lb ed="N" n="0192a10"/>
<lb ed="N" n="0192a11"/>
<lb ed="N" n="0192a12"/>
<lb ed="N" n="0192a13"/>
<lb ed="N" n="0192a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0193a" n="0193a"/>
<lb ed="N" n="0193a01"/>
<lb ed="N" n="0193a02"/>
<lb ed="N" n="0193a03"/>
<lb ed="N" n="0193a04"/>
<lb ed="N" n="0193a05"/>
<lb ed="N" n="0193a06"/>
<lb ed="N" n="0193a07"/>
<lb ed="N" n="0193a08"/>
<lb ed="N" n="0193a09"/>
<lb ed="N" n="0193a10"/>
<lb ed="N" n="0193a11"/>
<lb ed="N" n="0193a12"/>
<lb ed="N" n="0193a13"/>
<lb ed="N" n="0193a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N70.0037.0194a" n="0194a"/>
<lb ed="N" n="0194a01"/>
<lb ed="N" n="0194a02"/>
<lb ed="N" n="0194a03"/>
<lb ed="N" n="0194a04"/>
<lb ed="N" n="0194a05"/>
<lb ed="N" n="0194a06"/>
<lb ed="N" n="0194a07"/>
<lb ed="N" n="0194a08"/>
<lb ed="N" n="0194a09"/>
<lb ed="N" n="0194a10"/>
<lb ed="N" n="0194a11"/>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0172a0401" to="#end0172a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">[14]</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="cbeta-notes">
<head>CBETA 校注</head>
<p>
<note n="0113016" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_0113016">禪支（jhānaṅga）底本之 Thānaṅga 是誤植。以下二偈參照（Nāmarūpa-pariccheda）第二三、二四偈。（CBETA 按：漢譯南傳大藏經此頁有二個對應之註標[15]，今將此處的[15]註標修訂成[16]。）</note>
<note n="0119004" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_0119004">本偈同參照上第三一偈。（CBETA 按：漢譯南傳大藏經此頁中缺相對應之註標[04]，今於此處加上[04]之註標。）</note>
<note n="0139008" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_0139008">四十一是一意門轉向心、二十九欲界速行心、十一彼所緣心。（CBETA 按：漢譯南傳大藏經此頁中缺相對應之註標[08]，今於此處加上[08]之註標。）</note>
<note n="0149006" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_0149006">天之（dibba）數者，天之一晝夜相當於人界之五十年。故天之一年三百六十日相當於人間一萬八千年。如斯，天之五百歲爲人間之九百萬歲。</note>
<note n="0154018" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_0154018">有基（savatthuka）之意是有心基之心指欲界、色界之心。無基（avatthuka）意是無心基之心而指無色界之心。（CBETA 按：漢譯南傳大藏經此頁中缺相對應之註標[18]，今於此處加上[18]之註標。）</note>
<note n="0161007" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_0161007">二十五種者是十二不善、欲界八善、色界五善。其中，十二不善中之掉擧心不取結生故，實際應取二十四種結生，但今槪說之。（CBETA 按：漢譯南傳大藏經此頁中缺相對應之註標[07]，今於此處加上[07]之註標。）</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="nanchuan-notes">
<head>漢譯南傳大藏經 校注</head>
<p>
<note n="0107001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0107001">阿毘達磨義（abhidhammattha）底本之 abhidhammatha 是誤植。</note>
<note n="0107002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0107002">以下說十二不善心。對十二不善心，參照 Visuddhi-magga p. 454（漢譯淸淨道論三･三四頁以下）。</note>
<note n="0108003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0108003">以下說七種不善異熟心。有關此，參照 Visuddhi-magga p. 456（漢譯淸淨道論三･三七頁）。</note>
<note n="0108004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0108004">以下說八種之無因善異熟心。有關此，參照 Visuddhi-magga p. 454 f.（漢譯淸淨道論三･三五頁以下）。</note>
<note n="0109005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0109005">以下說三種之無因唯作心。對此，參照 Visuddhi-magga p. 456 f.（漢譯淸淨道論三･三九頁）。</note>
<note n="0109006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0109006">九十一心者，由百二十一心除去三十心也。</note>
<note n="0109007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0109007">以下說欲界八善心。對此，參照 Visuddhi-magga p. 452 f.（漢譯淸淨道論三･三二頁以下）。</note>
<note n="0109008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0109008">以下說欲界有因八異熟心。參照 Visuddhi-magga p. 455 f.（漢譯淸淨道論三･三七頁）。</note>
<note n="0110009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0110009">以下說欲界有因八唯作心。參照 Visuddhi-magga p. 457 f.（漢譯淸淨道論三･三九頁）。</note>
<note n="0110010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0110010">本偈與 Nāmarūpa-pariccheda 第一七偈一致。</note>
<note n="0110011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0110011">以下對於說色界善心、異熟心、唯作心。參照 Visuddhi-magga pp. 453; 456; 457（漢譯淸淨道論三･三二頁、三七頁、三九頁）。</note>
<note n="0111012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0111012">以下說無色界善心、異熟心、唯作心。參照 Visuddhi-magga pp. 453; 456; 457（漢譯淸淨道論三･三二頁以下、三七頁、三九頁）。</note>
<note n="0112013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0112013">以下說出世間善心、異熟心。參照 Visuddhi-magga pp. 453; 456（漢譯淸淨道論三･三三頁、三八頁）。</note>
<note n="0113014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0113014">不善是十二（dvādasākusalān 'eva）於底本有 dvādasākusalān' evaṁ，但今從暹羅本。以下二偈與 Nāmarūpa-pariccheda 第二五偈一致。</note>
<note n="0113015" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0113015">三十六（chattiṁs' eva）於底本有 chattiṁs' evaṁ，但今從暹羅本。</note>
<note n="0113016" resp="#resp2" type="orig" target="#nkr_note_orig_0113016">[15]</note>
<note n="0114017" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0114017">十一者就初禪而言者，色界初禪之三、出世間之須陀洹道乃至阿羅漢果之八初禪計爲十一。</note>
<note n="0114018" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0114018">二十三者，色界第五禪之三、無色界之十二、出世間之八種、第五禪計爲二十三。</note>
<note n="0114019" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0114019">三十七種者，欲界八、色界五、無色界四、出世間二十計爲三十七。</note>
<note n="0114020" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0114020">五十二種者，欲界二十三、色界五、無色界四、出世間二十計爲五十三。</note>
<note n="0117001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0117001">關於心所法之說明，參照 Visuddhi-magga pp. 460 f; 462 ff.（漢譯淸淨道論三･四八頁以下、四九頁以下、五一頁以下）。但，如以下所述心所法之分類於本書最初生起。</note>
<note n="0118002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0118002">相應（sampayogo）於底本有 sabbayogo，但今從暹羅本及註書。</note>
<note n="0118003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0118003">本偈，參照 Nāmarūpa-pariccheda 第四一偈。</note>
<note n="0119004" resp="#resp2" place="foot" type="orig" target="#nkr_note_orig_0119004">本偈同參照上第三一偈。</note>
<note n="0119005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0119005">惡見相應是十二不善心中之第一、第二、第五、第六心。</note>
<note n="0119006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0119006">五有行心是十二不善心中之第二、第四、第六、第八、第十心。</note>
<note n="0120007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0120007">或者人人是指佛授（Buddhadatta）等。彼是於色非色分別論（Rūpārūpa-vibhāga）之心所分別品中說：「悲喜是除第五禪色界心、喜俱欲界善心、有因喜俱唯作心之正三十心中時別別生起。」不承認欲界捨俱心與悲喜相應。（Buddhadatta's Manuals I, p. 158）</note>
<note n="0120008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0120008">慧（paññā）底本之 pannā 是誤植。</note>
<note n="0120009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0120009">本偈與 Nāmarūpa-pariccheda 第四〇偈一致。</note>
<note n="0121010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0121010">慢、惛沈、睡眠之三同時共生是第四、第八不善心。唯慢之生是第三、第七不善心。唯惛沈、睡眠之生是第二、第六、第十不善心。尙且在 Visuddhi-magga p. 469 ff.（漢譯淸淨道論三･六三頁以下）慢、惛沈、睡眠三者，當不定心所生時，也不生於右之任何狀態下。</note>
<note n="0121011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0121011">二十七是不善中（sattavīsaty apuññamhi）於底本有 sattavīsati puññamhi，今從暹羅本。</note>
<note n="0122012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0122012">十五是色界第五禪之三及無色界之十二。</note>
<note n="0122013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0122013">本偈參照 Nāmarūpa-pariccheda 第四五偈。</note>
<note n="0123014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0123014">以下二偈與同上第五一、五二偈一致。</note>
<note n="0124015" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0124015">確定（voṭṭhappana）是意門轉向唯作心之事，相當於八十九心中之第二十九心。</note>
<note n="0124016" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0124016">樂領受是喜俱無因異熟意識界之事，是八十九心中之第二十六心。</note>
<note n="0124017" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0124017">三者是三意界卽八十九心中之第十八、第二十五、第二十八心。</note>
<note n="0124018" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0124018">雙結生是捨俱無因異熟意識界，爲八十九心中之第十九、第二十七心。</note>
<note n="0127001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0127001">基（vatthuto）於底本之 vatthuko 是誤植。</note>
<note n="0127002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0127002">心生起（cittuppāda）是指八十九心，同於單言心。以下本書中常常出心生起又心起之語，應知亦同樣。</note>
<note n="0127003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0127003">關於受之說明，參照 Visuddhi-magga p. 460 f.（漢譯淸淨道論三･四八頁以下）。</note>
<note n="0128004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0128004">識（viññaṇa）於底本之 viñāṇa 是誤植。</note>
<note n="0129005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0129005">對於作用，參照 Visuddhi-magga p. 457 f.（漢譯淸淨道論三･四〇頁以下）。</note>
<note n="0129006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0129006">十種是結生、有分、轉向、前五識、領受、推度、確定、速行、彼所緣、死之十。</note>
<note n="0129007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0129007">作用（kiccāni）底本之 kiccani 是誤植。</note>
<note n="0130008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0130008">六種（chabbidhāni）底本之 chabbidhāṁ 是誤植。</note>
<note n="0131009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0131009">於門（dvārikaṁ）底本之 dvarikani 是誤植。</note>
<note n="0131010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0131010">樂（sukha）底本之 sukka 是誤植。</note>
<note n="0131011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0131011">在離門（離門）（dvāra-vimutta）不關係於認識等之顯現作用是指結生、有分、死之作用，此亦言爲離路（vīthi-mutta）。</note>
<note n="0132012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0132012">關於施設（paññatti）參照後方第八品第十四項。</note>
<note n="0132013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0132013">離時（kāla-vimutta）不關係時間，亦言不可說所緣，指涅槃、施設等。</note>
<note n="0132014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0132014">關於業、業相、趣相參照後方第五品第十二項以下。</note>
<note n="0132015" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0132015">第四（catutthāni）底本之 catukkāni 是錯誤。依暹羅本訂正。</note>
<note n="0132016" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0132016">二十五是七不善異熟心、八無因善異熟、欲界八大異熟心、笑心及唯作意界。</note>
<note n="0132017" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0132017">六是第二、第四無色界之善、異熟、唯作心。</note>
<note n="0132018" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0132018">二十一是色界十五心及第一、第三無色界善、異熟、唯作之六心。</note>
<note n="0132019" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0132019">八是出世間之八心。</note>
<note n="0133020" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0133020">二十是十二不善心及欲界智不相應之四善心、四唯作心。</note>
<note n="0133021" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0133021">五是欲界之智相應四善心及第五禪之神通善心。</note>
<note n="0133022" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0133022">六是欲界智相應之四唯作心、第五禪之神通唯作心及確定心（意門轉向唯作心）。</note>
<note n="0133023" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0133023">七是眼識乃至意識之六及意界。</note>
<note n="0133024" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0133024">四是眼識、耳識、意識及意界。</note>
<note n="0133025" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0133025">三基是眼、耳、心基。</note>
<note n="0133026" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0133026">一界是無所依（dhātv ekānissitā）於底本之 dhātv ekā nissitā 是錯誤。</note>
<note n="0133027" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0133027">四十三是欲界十五無因異熟心、二無因唯作心（除笑心）、二瞋恚心、初道心、欲界八大異熟心、十五色界心。</note>
<note n="0133028" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0133028">四十二是十不善心（除二瞋恚心）、笑心、欲界八善心、八唯作心、無色界四善心、四唯作心、七出世間心（除初道心）。</note>
<note n="0137001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0137001">路（vīthi）者，指依五門轉向、意門轉向而生起認識、禪定等一連之心作用。所謂顯現意識作用。</note>
<note n="0137002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0137002">離路（vīthi-mutta）是前註指路以外之結生、有分、死之潛在意識作用。</note>
<note n="0137003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0137003">滅（bhaṅga）底本之 bhavaṅga 是錯誤。從暹羅本訂正。</note>
<note n="0138004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0138004">於如上之五門作用對四種之境，在本書之註說：「過一心刹那，有十六心刹那之壽爲極大〔境〕。過二或三心刹那十五或有十四心刹那之壽爲大〔境〕。過三乃至九心刹那有十三乃至八心刹那之壽爲小〔境〕。過十乃至十五心刹那有七乃至二心刹那之壽爲極小〔境〕。」</note>
<note n="0138005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0138005">七是五門轉向、五識、領受、推度、確定、速行、彼所緣。</note>
<note n="0138006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0138006">五十四是一五門轉向心、十前五識、二領受心、一確定心、二十九欲界速行心（十二不善心、笑心、八欲界善心、八欲界有因唯作心）、十一彼所緣心（八欲界有因異熟心、三推度心）。</note>
<note n="0139007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0139007">三是意門轉向、速行、彼所緣。</note>
<note n="0139008" resp="#resp2" place="foot" type="orig" target="#nkr_note_orig_0139008">四十一是一意門轉向心、二十九欲界速行心、十一彼所緣心。</note>
<note n="0139009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0139009">以下於禪定關於心作用，參照 Visuddhi-magga p. 137 f.（漢譯淸淨道論一･二二九頁以下）。</note>
<note n="0139010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0139010">速通行者，是欲界速行三回生滅後，爲第四之安止心生起。於遲通行者，爲第五安止心生起。</note>
<note n="0140011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0140011">樂善是喜俱三因善心卽欲界八善心中之第一、第二心。由此樂善色界初禪乃至第四禪善心之四，除阿羅漢果、出世間之各下四禪二十八，計三十二心生。</note>
<note n="0140012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0140012">捨是欲界之三因捨俱善心卽八善心中之第五、第六心。由此捨心色界第五禪善、四無色善之五除阿羅漢果、七出世門第五禪之七，計十二心生。</note>
<note n="0140013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0140013">樂唯作是三因喜俱欲界唯作心卽八大唯作心中之第一、第二心。由此樂唯作色界初禪乃至第四禪唯作之四、阿羅漢果之下四禪，計八心生。</note>
<note n="0140014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0140014">捨是三因捨俱欲界唯作心卽八大唯作心中之第五、第六心。由此捨色界第五禪唯作、四無色唯作、阿羅漢果之第五禪，計六心生。</note>
<note n="0141015" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0141015">明瞭極大（vibhūte 'timahante）於底本之 vibhūte ti mahante 是錯誤。</note>
<note n="0141016" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0141016">對於雙示導（yamaka-pāṭhāriya）參照 Visuddhi-magga p. 393（漢譯淸淨道論二･三八五頁）。</note>
<note n="0141017" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0141017">道心、果心之生起是前方第七項之安止速行，依智相應欲界心三次或四次之速行後而生起。尙關於此，參照 Visuddhi-magga p. 675（漢譯淸淨道論三･四〇九頁以下）。</note>
<note n="0142018" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0142018">對於上之諸說，參照 Visuddhi-magga p. 138 f.（漢譯淸淨道論一･二三〇頁）。</note>
<note n="0142019" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0142019">二因者、無因者有異熟障故於阿羅漢無有，又修安止禪亦無，因此彼等無唯作速行及安止速行。</note>
<note n="0142020" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0142020">就此點參照後方第五品第八項。</note>
<note n="0142021" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0142021">同前註。</note>
<note n="0142022" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0142022">漏盡者唯有唯作速行。</note>
<note n="0142023" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0142023">在有學、凡夫是唯無學存在而無唯作速行。</note>
<note n="0142024" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0142024">有學旣捨斷惡見、疑故，於彼等無惡見相應、疑相應之速行。</note>
<note n="0142025" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0142025">阿那含是超脫欲界之一切故，於彼唯存欲界而無瞋恚速行。</note>
<note n="0142026" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0142026">四十四心是欲界之二十三異熟心、三界之二十唯作心、阿羅漢果心。</note>
<note n="0142027" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0142027">五十六心是七不善心（除見相應之四及疑心之五）、欲界之二十三異熟心、無因二唯作心（除笑心）、三界之十七善心、七出世間心（除阿羅漢果心）。有學各別而言者，於須陀洹、斯陀含各五十一心、阿那含有四十九心。</note>
<note n="0142028" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0142028">五十四心是十二不善心、欲界之二十三異熟心、無因之二唯作心、三界之十七善心。凡夫各別而言者，三因者有上之五十四心。二因者、無因者除四之智相應欲界異熟心及上二界九善心有四十一心。於惡趣者更除四智不相應欲界異熟心而有三十七心。</note>
<note n="0143029" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0143029">八十路心是由八十九心唯存離路除上二界之九異熟心。</note>
<note n="0143030" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0143030">葉均認爲底本 Bhavaṅgantaritā 譯爲渡有分，文意不明確改爲墮有分，文意恰好相反，依水野弘元監修之《南方佛敎哲學論義槪說》註亦作渡（taritā）而依原文。（悟醒註）。</note>
<note n="0148001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0148001">關於以下之諸結生，參照 Visuddhi-magga p. 548（漢譯淸淨道論三･二〇〇頁以下）。</note>
<note n="0148002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0148002">有分（bhavaṅgaṁ hutvā）此語底本雖沒有，但由暹羅本補之。</note>
<note n="0148003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0148003">死（cavanaṁ）在底本雖有 javanaṁ，但今從暹羅本。</note>
<note n="0149004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0149004">生來之盲者、生來之聾者、生來之啞者、生來之愚者、生來之狂者、宮刑人、兩性者、非男女等。</note>
<note n="0149005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0149005">關於諸天等之壽量，參照 Aṅguttara I, p. 213 f; Vibhanga p. 422 ff. 等。</note>
<note n="0149006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0149006">天之（dibba）數者，天之一畫夜相當於人界之五十年。故天之一年三百六十日相當於人間一萬八千年。如斯，天之五百歲爲人間之九百萬歲。</note>
<note n="0149007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0149007"><name role="" type="person">他化自在天</name>之壽量是四大王天壽量五百歲之四倍乘五卽爲千二十四倍之十一萬二千歲，此若換算人間之數卽爲九十二億一千六百萬歲。</note>
<note n="0151008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0151008">關於以下之諸業，參照 Visuddhi-magga p. 601 f.（漢譯淸淨道論三･二九四頁以下）。</note>
<note n="0152009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0152009">掉擧心不取結生之理由，掉擧是修所斷。若不得阿羅漢果者，不得捨斷，因此掉擧心是有學亦會生起。若爲有學掉擧心之結生者，彼由此不得不生於惡趣。然，有學旣離惡趣居故，掉擧心當不受結生。如斯，掉擧心不取結生（註）。尙，參照 Atthasālinī p. 261。</note>
<note n="0152010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0152010">十六異熟是善異熟之前五識、一領受心、二推度心、及彼所緣之欲界有因八異熟心。</note>
<note n="0152011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0152011">十二異熟是由前之十六爲彼所緣之除欲界三因異熟之四心。</note>
<note n="0152012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0152012">無因異熟是由前之十二更爲彼所緣，除欲界二因異熟。此時合彼所緣作用由二推度心而行。</note>
<note n="0152013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0152013">以下一偈是與 Nāmarūpa-pariccheda 第四六三偈一致。</note>
<note n="0153014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0153014">此 Moravāpivāsi-Mahādattatthera 等之說，參照 Atthasālinī p. 284 ff。</note>
<note n="0153015" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0153015">若依此，在有行心者有行心之彼所緣。無行心者，有無行心之彼所緣故。由三因之結生心善異熟前五識、一領受心、二推度心、有行或是無行四異熟心，計十二異熟心生。由二因之結生心由前狀態除有行或無行之三因異熟心之二而生十心，由無因之結生心生無因異熟之八心。</note>
<note n="0153016" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0153016">阿那含是（anāgāmino）於底本之 anāgāmito 是錯誤。由暹羅本正訂。</note>
<note n="0153017" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0153017">以下至本品之最後，關於死、結生之說明，參照 Visuddhi-magga p. 548 ff.（漢譯淸淨道論三･二〇二頁以下）。</note>
<note n="0154018" resp="#resp2" place="foot" type="orig" target="#nkr_note_orig_0154018">有基（savatthuka）之意是有心基之心指欲界、色界之心。無基（avatthuka）意是無心基之心而指無色界之心。</note>
<note n="0154019" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0154019">現在、過去所緣云云，於意門現業相、趣相、及死時旣留一二刹那壽之色爲業相、趣相時，此爲過去所緣。如本文所述爲現在所緣，故在結生、有分所緣之業相、趣相，有現在、過去所緣。</note>
<note n="0155020" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0155020">此半偈與 Nāmarūpa-pariccheda 第二八二偈後半一致。</note>
<note n="0155021" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0155021">此偈與仝前偈前半一致。</note>
<note n="0155022" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0155022">結生之滅（paṭisandhi-nirodha）底本之 patisandhini-nirodha 是誤植。</note>
<note n="0159001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0159001">有種種轉起之差別（sappabheda-pavattikā）於底本有 sabba-bheda-pavattikā 因爲是錯誤。今從暹羅本。</note>
<note n="0159002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0159002">以下說明色法。關於此，參照 Visuddhi-magga p. 450 f.（漢譯淸淨道論三･三一二頁以下）。</note>
<note n="0159003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0159003">所稱（saṅkhaṁ gacchati）於底本有 saṅgahaṁ gacchati，但今從暹羅本。</note>
<note n="0160004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0160004">關於以下色之分別，參照 Dhamma-saṅgaṇi p. 124 ff; Visuddhi-magga p. 450 f.（漢譯淸淨道論三･二七頁以下）。</note>
<note n="0160005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0160005">六種（chabbidhaṁ）於底本之 chabbidaṁ 是誤植。</note>
<note n="0161006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0161006">關於色之等起，參照 Visuddhi-magga p. 614 ff.（漢譯淸淨道論三･一二頁以下）。</note>
<note n="0161007" resp="#resp2" place="foot" type="orig" target="#nkr_note_orig_0161007">二十五種者是十二不善、欲界八善、色界五善。其中，十二不善中之掉擧心不取結生故，實際應取二十四種結生，但今槪說之。</note>
<note n="0161008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0161008">十三是四喜俱不善心、四喜俱欲界善心、四喜俱欲界唯作心、笑起心。</note>
<note n="0161009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0161009">不簡別是色、聲、香、味、食素四大種之八，前方第四項有說明。</note>
<note n="0162010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0162010">相色之說明出於前方第四項。</note>
<note n="0162011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0162011">以下一偈與 Nāmarūpa-pariccheda 第五八六偈一致。</note>
<note n="0162012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0162012">業生色唯由業生九與四等起之九爲十八種。心生色加二表、聲、輕快性等之三爲六及四等起之九合十五種。時節等起色是於加輕快性等之三，四與四等起之九合十三種。食等起色於輕快性等之三，加四等起色之九合爲十二種。</note>
<note n="0162013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0162013">二十一是說以下及次項之偈。</note>
<note n="0162014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0162014">關於色聚雖於 Visuddhi-magga pp. 552; 559 f; 614 ff; 626; Atthasālinī p. 316 等有說，本書由其等較發達，解脫道論卷一〇（大正三二･四四六b以下）之說是兩者之中間程度。尙，俱舍論卷四（大正二九･一八b以下）亦有此等多少類似之說。</note>
<note n="0162015" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0162015">命九法（jīvita-navakan）於底本有 jīvita-dasakan（命十法）是錯誤。由暹羅本訂正。</note>
<note n="0163016" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0163016">業等起之九者是眼十法、耳十法、鼻十法、舌十法、身十法、女性十法、男性十法、基十法、命九法。心等起之六是純八法、身表九法、語表十法、輕快性等十一法、十二法、十三法。時節等起之四是純八法、聲九法、輕快性等十一法、十二法。食等起之二是純八法、輕快性等十一法。</note>
<note n="0163017" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0163017">虛空（ākāsaṁ）於底本有 akaram 是錯誤。由暹羅本訂正。</note>
<note n="0163018" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0163018">關於以下之說明，參照 Visuddhi-magga p. 552 f.（漢譯淸淨道論三･三〇八頁）。</note>
<note n="0163019" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0163019">或時（kadāci）於底本之 tadāci 是誤植。由暹羅本訂正。</note>
<note n="0164020" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0164020">第十七（sattarasama）於底本之 sattarasa ma 是錯誤。</note>
<note n="0164021" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0164021">業等起聚於轉起心、時節等起是（kammasamuṭṭhānā kalāpā, pavattiyaṁcittotusamuṭṭhānā ca）以上之句在底本脫漏。今由暹羅本補之。</note>
<note n="0165022" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0165022">二十三是由二十八色除鼻、舌、身根、男根、女根之五。</note>
<note n="0165023" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0165023">十七是由前之二十三更除眼、耳、心基、聲、身表、語表之六。</note>
<note n="0165024" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0165024">次第（kamo）於底本之 khamo 是錯誤。</note>
<note n="0165025" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0165025">關於涅槃，參照 Visuddhi-magga p. 507 f.（漢譯淸淨道論三･一二七頁以下）。</note>
<note n="0169001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0169001">七十二種者是指一心、五十二之心所、十八之完色（參照第六品第二項），一之涅槃。</note>
<note n="0169002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0169002">基法（vatthu-dhamma）是有實體之自性法。</note>
<note n="0169003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0169003">關於諸不善煩惱，參照 Vibhaṅga p. 345 ff; Visuddhi-magga p. 682 f. 等。</note>
<note n="0169004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0169004">取（parāmāso）於底本之 parāmāro 是誤植。</note>
<note n="0170005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0170005">八者是六蓋中之惛沈睡眠蓋、掉擧惡作蓋，各各爲二故。</note>
<note n="0170006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0170006">六是七隨眠中，欲貪隨眠、有貪隨眠之二爲一（貪）故。</note>
<note n="0170007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0170007">九是十結中，欲貪結、有貪結之二爲一。</note>
<note n="0171008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0171008">諸力（balāni）於底本有 phalāni，今從暹羅本。</note>
<note n="0171009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0171009">五是十結中，喜、憂、捨之三爲一（受）。</note>
<note n="0171010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0171010">九是十二道支中，正思惟、邪思惟、正精進、邪精進、正定、邪定之各二爲一而減三。</note>
<note n="0171011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0171011">十六是二十二根中，樂根、苦根、喜根、憂根、捨根之五爲一（受），慧根及三無漏根四爲一（慧）而減七。</note>
<note n="0171012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0171012">以下關於三十七菩提分，參照 Visuddhi-magga p. 678 f.（漢譯淸淨道論三･四一五頁以下）。</note>
<note n="0172013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0172013">本偈與 Nāmarūpa-pariccheda 第二〇三偈一致。</note>
<note n="0172014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0172014">三離是正語、正業、正命。</note>
<note n="0172015" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0172015">九是一（nav' eka）於底本之 naveha 是誤植。</note>
<note n="0172016" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0172016">九處是四正勤、精進神足、精進根、精進力、精進覺支、正精進。</note>
<note n="0172017" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0172017">念是四念處、念根、念力、念覺支、正念之八處。</note>
<note n="0172018" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0172018">四是定根、定力、定覺支、正定。</note>
<note n="0172019" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0172019">五是觀神足、慧根、慧力、擇法覺支、正見。</note>
<note n="0172020" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0172020">二是信根、信力。</note>
<note n="0172021" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0172021">亦有無之時（na vā）底本之 nava 是錯誤。由暹羅本訂正。</note>
<note n="0172022" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0172022">思惟是爲尋心所者，不存於出世間之第二禪乃至第五禪。喜不存於出世間之第四、第五禪。</note>
<note n="0173023" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0173023">關於細色，參照前方第六品第四項。</note>
<note n="0176001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0176001">關於緣起，參照 Visuddhi-magga p. 517 ff.（漢譯淸淨道論三･一四六頁以下）。</note>
<note n="0176002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0176002">以下之說明，參照 Visuddhi-magga p. 578 ff.（漢譯淸淨道論三･二〇六頁以下）。</note>
<note n="0177003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0177003">本偈與 Nāmarūpa-pariccheda 第七四八偈一致。</note>
<note n="0177004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0177004">根本之（mūlānaṁ）於底本之 mūlāṁ 是誤植。由暹羅本訂正。</note>
<note n="0177005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0177005">依死之昏迷（maraṇa-mucchāya）於底本有 maraṇam uñchāya 是錯誤。今從暹羅本。</note>
<note n="0177006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0177006">益益增大（pavaḍḍhati）於底本有 pavattati，但今從暹羅本。</note>
<note n="0178007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0178007">關於以下二十四緣之說明，發趣論及註有詳述。又 Visuddhi-magga p. 532 ff.（漢譯淸淨道論三･一八〇頁以下）亦有。</note>
<note n="0178008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0178008">以下二偈與 Nāmarūpa-pariccheda 第八〇一、八〇二偈一致。</note>
<note n="0179009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0179009">對於識路（viññaṇa-vīthiyā）於底本之 viññāṇa-vithiyo 是錯誤。</note>
<note n="0179010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0179010">依俱生增上（sahajātādhipati-vasena）於底本有 sahajātāvasena，但今從暹羅本。</note>
<note n="0181011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0181011">本偈，參照 Nāmarūpa-pariccheda 第八四九偈。</note>
<note n="0181012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0181012">以下論施設。關於施設 Puggalapaññatti-Aṭṭhakathā（JPTS. 1914, p. 171 ff）；Abhidhammāvatāra（Buddhadatta's Manuals I, p. 83 f）等亦有論述。</note>
<note n="0182013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0182013">依路（vīthiyā）於底本之 vīthiyo 是錯誤。</note>
<note n="0182014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0182014">本偈與 Nāmarūpa-pariccheda 第八七一偈一致。</note>
<note n="0182015" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0182015">此半偈與 Nāmarūpa-pariccheda 第八七二偈前半一致。</note>
<note n="0182016" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0182016">此半偈與同上第七四偈前半一致。</note>
<note n="0184001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0184001">以下說四十業處。對此，參照 Visuddhi-magga p. 110 ff.（漢譯淸淨道論一･一八八頁以下）。</note>
<note n="0185002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0185002">就以下之說，參照 Visuddhi-magga p. 114（漢譯淸淨道論一･一九四頁）。</note>
<note n="0185003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0185003">部分修習（koṭṭhāsa-bhāvanā）是以身體分地水火風，由此細分四十二部分而觀法身至念處。關於四十二種，參照 Visuddhi-magga p. 351 ff。</note>
<note n="0186004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0186004">三修習之中，徧作修習是初學者之禪定爲豫行修習。近行修習是至根本禪前欲界之速行。安止修習是色界等之根本定。</note>
<note n="0186005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0186005">關於以下，參照 Visuddhi-magga p. 111（漢譯淸淨道論一･一八九頁以下）。</note>
<note n="0186006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0186006">關於四禪（catukkajjhānikā）於底本有 catutthajjhānikā 是錯誤。今由暹羅本訂正。</note>
<note n="0186007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0186007">地曼陀羅（paṭhavi-maṇḍala）是地徧業處之觀法對象以地作圓相。有關此，參照 Visuddhi-magga p. 123 f.（漢譯淸淨道論一･二一一頁以下）。</note>
<note n="0187008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0187008">關於五自在，參照 Visuddhi-magga p. 154 f.（漢譯淸淨道論一･二六三頁以下）。</note>
<note n="0187009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0187009">可得（upalabbhati）底本之 upalabbhanti 是錯誤。</note>
<note n="0187010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0187010">識之無（viññāṇābhāvaṁ）底本之 viññāṇā bhāvaṁ 是錯誤。</note>
<note n="0187011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0187011">關於神通 Visuddhi-magga p. 373 ff. 在（漢譯淸淨道論二･二七二頁以下）有詳說。</note>
<note n="0188012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0188012">以下說七淸淨。對此，參照 Visuddhi-magga p. 587 ff.（漢譯淸淨道論三･二七二頁以下）。尙，言各別之七淸淨者，戒淸淨是在淸淨道論第一品，心淸淨是在第三品乃至第十一品，見淸淨是在第十八品，度疑淸淨是在第十九品，道非道智見淸淨是在第二十品，行道智見淸淨是在第二十一品，智見淸淨是在第二十二品有所說明。</note>
<note n="0188013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0188013">足處（padaṭṭhāna）底本雖無此語，但由暹羅本補之。</note>
<note n="0189014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0189014">本偈與 Nāmarūpa-pariccheda 第一六七七偈一致。關於光明等之十觀隨染，參照 Visuddhi-magga p. 633 f.（漢譯淸淨道論三･三六三頁以下）。</note>
<note n="0189015" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0189015">觀生滅智乃至隨順智之九觀智，參照 Visuddhi-magga p. 633 f.（漢譯淸淨道論三･三四五頁以下）。</note>
<note n="0189016" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0189016">關於以下觀之說明，參照 Visuddhi-magga p. 672 ff.（漢譯淸淨道論三･四〇六～四一〇頁）。</note>
<note n="0190017" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0190017">以下一偈與 Nāmarūpa-pariccheda 第一七八五偈一致。關於聖者之觀察，參照 Visuddhi-magga p. 676（漢譯淸淨道論三･四三五頁以下）。</note>
<note n="0190018" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0190018">關於三解脫門，參照 Visuddhi-magga p. 657 f.（漢譯淸淨道論三･三八一頁以下）。</note>
<note n="0190019" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0190019">對於至出起而觀（vuṭṭhānagāminī-vipassanā）參照 Visuddhi-magga p. 661 f.（漢譯淸淨道論三･三八五頁以下）。</note>
<note n="0191020" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0191020">關於以下諸聖者，參照 Visuddhi-magga p. 709 f.（漢譯淸淨道論三･四六五頁）。</note>
<note n="0191021" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0191021">關於滅定，參照 Visuddhi-magga p. 702 f.（漢譯淸淨道論三･四五五頁以下）。</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0172a0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0172a0401">［－］【CB】，[14]【南傳】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>